Bağımlı Yakınınıza Nasıl Destek Olursunuz

Bağımlı Yakınınıza Nasıl Destek Olursunuz

Ailenizde ya da yakın çevrenizde bağımlı biri olduğunda yardım etmek isteseniz de ne yapabileceğinizi tam olarak bilemeyebilirsiniz. Bağımlı kişiler bağımlı olduğunu sıklıkla inkar etme eğilimindedir. Bazıları ise dışarıdan yardım kabul etmeye hazır olmayabilir. Böyle zamanlarda çevrenizdeki birçok kişinin çeşitli önerilerde bulunduğuna şahit olursunuz. Her gelen yeni öneriyle birlikte iyileşmeyi sağlayacak doğru yöntemi deneyip denemediğinize dair kafanızda kırk tilki döner durur. Karar veremeyip adım atmadıkça ya da uyguladığınız yöntemler işe yaramadıkça yoğun bir kaygı ve çaresizlik hissedebilirsiniz.

Bazen çaresizliğin yarattığı öfke direkt olarak bağımlı kişiye yönelebilir:
“Küçüklüğünden beri hep iredesizdi zaten.”
“Defalarca söyledim yapma diye, sözler veriyor hala gidip içiyor. Bu yaptığı şımarıklık.”
“Tüm ailemizi perişan etti, onun için maddi manevi bu kadar emek varken hepsini hiçe saydı.”
Pek çok kişi bu dönemlerde değer verdiği kişinin bağımlılığı konusunda kendini ya da yakın çevresini suçlayacak bir şeyler arayışına da girebilmektedir:
“Ergenlikte iki defa okulunu değiştirdik, adapte olamadı da o yüzden mi böyle oldu?
“Evliliğimizin başında ailesiyle gergindi aramız, bize kafasını taktı da mı maddeye yöneldi? “
“Çok rahat bırakıp peşine düşmedim, o yüzden olmuş olabilir mi? “
“Babası çok otoriterdi, hiçbir şeye izin vermezdi, çocuk da alkolü kendine bir kaçış yolu yapmış olabilir mi?”
Tüm bu ve buna benzer soruların cevapları gerçekliğin yalnızca bir bölümünü açıklar. Bağımlılık tek başına yaşamsal olaylara indirgenebilecek bir hastalık değildir: genetik, fiziksel, psikolojik ve sosyal kaynakları olan bir beyin hastalığıdır.
Bağımlılık iradesizlik, şımarıklık, kişilik zaafiyet ya da ahlaki bir takım yetilerin eksikliğinden kaynaklı değildir. Bilakis, maddelerin uzun süreli kullanımı beyin kimyasında yaşanan değişikliklerle kişiyi sağlıklı tercihler yapamaz duruma getirmektedir.
Bu hastalıkla mücadele çetrefilli ve yorucu olsa da aşağıdaki konularda hassasiyet göstermek sürecin yönetimini kolaylaştıracaktır:

Bilgi edinin
Bağımlılığa dair güncel bilgilere sahip olmak ve bu doğrultuda önlem almak, aşamalı olarak ilerleyen bu hastalıkta bize riskli durumların önüne geçebilme ve bağımlı kişiye sağlıklı yollarla destek verebilme imkanı sağlar.
Sabırlı olun
Bazen kişi tüm çabalara rağmen tedaviyi direnç gösterebilir. Böyle durumlarda kişinin tedaviye hazır olduğu uygun zaman beklenir ve iyileşmeye dönük motivasyon yaratmak adına uzmanlardan destek alınır. Bağımlılık şeker hastalığı gibi yaşam boyu dikkat gerektiren kronik bir hastalıktır. Bugünden yarına büyük değişimler beklemek hayalkırıklığıyla sonuçlanır.
Kendinizi ya da onu suçlamayın
Kabul etmek gerekir ki her insan etkileşimi travma yaratabilme potansiyeli taşır. Özellikle de en yakınlarımızla olanlar. Ancak bağımlılık yaşamsal sorunlar, travmalar, ölüm vb. birçok gerekçeyle aktif hale geçmiş olsa dahi bu durum bağımlılığın başlı başına mücadele edilmesi gereken bir hastalık olduğu gerçeğini değiştirmez.
Bağımlı kişinin gerekçelere devamlı olarak sığınması, tekrar kullanmak için bahane yaratma davranışını besleyecektir. Özellikle tedavinin ilk başlarında geçmişte olanların muhasebesini yapmak yerine; bağımlı kişiyi bundan sonraki yaşamında hastalığının sorumluluğunu alabilmesi için yönlendirmek daha faydalı olacaktır. Bağımlılığa uygun zemin yaratan kişisel gerekçelerle mücadele, bağımlı kişinin tedavinin ilerleyen aşamalarında birebir psikoterapi desteği ile çözümleyebileceği konulardır.
Motivasyon yaratın
Motivasyon yaratmak bağımlılık tedavisinin ana damarlarından biridir. Bu motivasyonun sağlanmasında klinisyenler kadar yakın çevreye de büyük rol düşmektedir. Motivasyon, bağımlı kişinin “neden iyileşmeliyim?” sorusuna verdiği yanıtta gizlidir. Bu sorunun yanıtı; bazen bir çocuk, bazen bir iş, ilişki ya da kişiyi manevi açıdan besleyen bir amaç olabilir.
Bazen bağımlı kişiler ayakları pek de yere basmayan amaçlar belirleme eğiliminde olabilir. Bu hedeflerin anlamsızlığı ya da gerçekleştirilemezliği üzerinden konuşmalar yapmak kişiyi dibinden yeni yeni çıkmakta olduğu kuyuya gerisin geri itebilir. Böyle durumlarda iyileşme motivasyonunu sağlayacak şey her ne olursa olsun, kişinin tedavi sürecinde yargılanmadan ve eleştirilmeden desteklenmesi önemlidir. Ayıklık süresi uzadıkça bu hedeflerin konuşulabileceği çok daha sağlıklı ortamlar oluşacaktır.
Uzmanlardan destek alın
Nüks, bağımlıya yakın kişilerde hayal kırıklığı, güvensizlik ve öfke gibi duyguları tetikler. Bu duygular, motivasyonunu yitirmeden kararlı bir duruş sergilemeyi zorlaştırır. Bu duygularla sağlıklı başa çıkabilmek adına birlikte çalıştığınız profesyonelden destek almanız tedavinin ana gerekliliklerindendir.

Bize Ulaşın