Bağımlılık Nedir, Ne Değildir?

Bağımlılık Nedir, Ne Değildir?

Bağımlılık bir hastalıktır. Bir kişi zarar görmesine rağmen, tekrar tekrar kullanıyorsa bağımlıdır. Bu zarar onun kendi kararına göre değil, objektif bir değerlendirmeye göredir. Zaten kişinin kendisi genellikle zararları görmezden gelir. Örneğin, içki alıp rahatlaması ya da kafasının biraz güzel olması, eşinin huzursuz olmasından ya da kendi sağlığından daha önemliyse o kişi bağımlıdır.

Bağımlılık durmadan içmek değil, az içip duramamaktır. Bazı kereler durabilse bile bunu her zaman yapamaz. Ancak “İstesem az içip dururum ama keyfim istediği için içiyorum” diye de kendini kandırır. Böylece, kullanmaya bağlı problemler giderek artar; ta ki dibe vurana kadar.

Hiçbir bağımlı dibe vurmadan düzelemez. O noktaya, yani dibe vuruncaya kadar aldığı keyif ya da rahatlama, zararlara ağır basmaktadır. Her bağımlının dip noktası farklıdır. Kimi için küçük bir mahcubiyet dip noktasıyken, kimisi için ise siroz olmak ya da hayattaki her şeyini kaybetmektir.

Bağımlılık hastalığı, tüm diğer hastalıklar gibi biyopsikososyal bir olgudur. Yani pek çok faktörün bir araya gelmesiyle oluşur. Ancak bağımlılığın tek sebebi, alkol ya da maddeyi kullanmaktır. Diğerleri sadece kolaylaştırıcı faktördür. Mesela; verem hastalığına tüberküloz basili neden olur ama bu mikrobu alan herkes hasta olmaz. Beslenme şartları, hijyen, vücudun savunma sistemleri, kişinin psikolojik durumu gibi pek çok faktör hastalığın oluşması ya da oluşmamasında etkilidir. Ama sonuçta hastalığın sebebi tüberküloz mikrobudur. Bunun gibi, bağımlılığın sebebi de alkol ve maddelerin kendisidir. Kolaylaştırıcı faktörler ise pek çoktur. Zenginlik de fakirlik de, yalnızlık da şöhret de buna bahane olabilir. Önemli olan mikrobu kapmamaktır.

Bağımlılık bitmez, kullanım bitebilir. Yani bir kere bağımlıysanız ebediyen kullanmamalısınız. Hiçbir bağımlı, bir süre temiz kalıp kendini düzelttikten sonra, “haydi yine her şeyi batırıp eski berbat halime döneyim” diye kullanmaya başlamaz. Sadece bir tane kullanmayı ve durmayı hayal eder. Bazı kişiler bunu bir süre yapabilse bile daha sonra ipin ucunu yine kaçırır. Bu döngü defalarca yaşandığı halde ders alınmaz. Çünkü çeşitli şeylerle tetiklenen kullanma arzusu (dürtüsü) mantığa ağır basar.

Bağımlılığın tek sebebi olan kullanma ve kullanmaya başlama konusunda, sosyal çevre çok önemli bir etkendir. Ancak çevresini oluşturan ya da sürdüren insanın kendisidir. Kişi kendini bir şeylerin kurbanı olarak gördüğü sürece değişemez. Değişmek ve iyileşebilmek için, hayatının sorumluluğunu alarak, kendine acımayı bırakması gerekir.

Unutmayalım ki; bağımlı için önemli olan “kafayı bulmak” tır, bunu neyle yaptığı ikinci derecede önemlidir. Bu nedenle bağımlılık kolaylıkla yer değiştirebilir. Kafa yapabilen şeyler arasında en ucuzu tiner olduğu için, ekonomik durumu en zayıf olanlar tiner kullanırlar. Genelde tiner kullananlar buna çok erken yaşta başladıkları ve sosyal destek sistemleri yetersiz olduğu için tedavileri daha zordur. Ama belli bir kişi aynı zamanda çeşitli maddeleri kullansa, bunlardan en zor bırakacağı tiner olmayacaktır. Yeniden kullanma arzusunu en çok oluşturan madde kokaindir. Kokain çok şiddetli bir bağımlılık yapar. Kişi bu pahalı maddeyi temin edebilmek için her şeyi göze alabilir hale gelir.

Zaman içinde, kullanılan maddeler moda oluşturabiliyor ya da piyasaya yeni maddeler çıkabiliyor. Örneğin Türkiye’de sigara bırakma konusunda ciddi bir ilerleme sağlandı. Ancak diğer yandan son yıllarda piyasaya çıkan bazı sentetik uyuşturucular da moda haline geldi. Ülkemizde, Bonzai ya da Jamaica adlarıyla pazarlanan bu sentetik uyuşturucular hızla yayılıyor. Kullanımı esrara benzediği ve aynı kanallardan satıldığı için, daha önce ara sıra esrar kullananlar “bir de bunu deneyeyim” diyebiliyorlar ama daha sonra, bir hastamın ifadesiyle: “kullandığım için kendime küfrediyorum, kullanmadan da duramıyorum” diyecek hale geliyorlar.

Sakın “bir kereden bir şey olmaz demeyin! Nasıl ki bir kurşun bir hayatı, bir kibrit koca bir binayı yok edebiliyorsa, bir kerelik kullanım da büyük felaketlerin başlangıcı olabilir.

 

Bize Ulaşın