NEDEN BAĞLANMAK BU KADAR ZOR?

NEDEN BAĞLANMAK BU KADAR ZOR?

“Bebekken annemiz odayı terk ettiğinde yok oldu ve bir daha geri gelmeyecek sanarak ağladığımızı varsayalım. Kısa bir süre önce iç içe olduğumuz ve dokuz ayın sonunda içinden koptuğumuz o bütünün bile bizi terk etmeyeceğine güvenemiyorken karşımıza çıkan bir üçüncü şahsın bizden her an vazgeçebileceğini düşünmek şaşırtıcı mıdır?”

Bebeklikte Bakım Verenle Bağlanma İlişkisi Nasıldır?
Yaşamımızın ilk altı yılı kişiliğimizin oluşumunda en kritik dönemdir. Bu yıllarda genel çerçevesi çizilen kişiliğimiz ileri yaşlardaki davranış kalıplarımız ve bizi biz yapan değerler açısından belirleyicidir.

Benzer şekilde, yaşamımızın ilk yıllarında kurduğumuz yakın ilişkiler de ilerleyen yıllarda kuracağımız ilişkilerin temelini oluşturur.

Bebeklikte ilk ilişki kurduğumuz kişi bakım verenimizdir. Bebekler için ilk bağlandıkları kişiler önemlidir; çünkü onlar aynı zamanda güven duygusunun ana kaynağı olma işlevine sahiptir. Bakım veren kişi (çoğunlukla da annemiz) beslenme, güvenlik, sevgi gibi temel ihtiyaçlarımızı karşıladıkça, onunla aramızda güvenli bir iletişim ve sağlıklı bir bağlanma gelişir.

Bir bebeğin bakım verenine bağlanmasına işaret eden; emme, ısırma, ağlama, uzuvlarına tutunma ve gülümseme gibi içgüdüsel davranışlardır. Bu davranışlar olası bir tehdit karşısında bebeğin bakım verenine yaklaşmasını ve onu takipte tutabilmesini sağlamaktadır.

Bebek çevresindekileri tehdit edici olarak algıladığında, güven duygusuna ihtiyaç duyarak annesine yönelir; annesinin görünmediğini fark ettiğinde ise ağlama, agulama gibi bağlanma davranışları sergilemeye başlar. Böyle bir yaşantı karşısında bebeğin bağlanmaya dönük tüm davranışları bakım veren ile yeniden yakınlığı sağlayarak güvende olduğunu hissetme gayesi üzerine kuruludur. Yakınlık yeniden oluştuğunda “korkma buradayım, güvendesin” mesajı verilir ve bebek huzura kavuşur.

Bebeklikte Sağlıklı ve Sağlıksız Bağlanma Nasıl Olur?

Psikoloji alanının önemli kuramcılarından Bowlby’a göre (1980), olası bir tehdit karşısında bebeğin bakım vereniyle söz konusu yakınlığı herhangi bir sebeple sağlanamadığında güven duygusundan yoksun kalan bebek, geri çekilme gibi savunma davranışları geliştirir. Aynı zamanda, ihtiyaçları karşılanmadığı için bebek kendini kötü, sevilmeyen ya da değer verilmeye değmez olarak değerlendirerek bu değerlendirmeyi kendini tanımlayış biçimi olarak içselleştirebilir. Bakım vereni için güvenilir, ulaşılır ve sevilebilir diye bir algı oluşturan bebek ise kendisi için de güvenilir, sevilmeye ve ilgilenilmeye değer olduğu yolunda bir zihinsel algı geliştirebilir.

Alanda bağlanma üzerinde yapılan araştırmalar sonucu dört tip bağlanma stili tanımlanmıştır: güvenli, kaygılı-kararsız, kaçınan ve disorganize.

Güvenli bağlanan bebekler; anneleriyle birlikteyken çevreyi keşif için istekli davranmakta, anneleri yokken daha az sıkıntı yaşamakta ve anneleri ortama geri döndüğünde de kızgınlık belirtisi göstermeden yakın temasa geçebilmektedir. Güvenli bağlanan bebeklerin annelerine baktığımızda, çoğunlukla, bebek için tehdit hissi yaratan ortamlarda bebeklerine karşı daha ilgili, ihtiyaçlarına duyarlı ve rahatlatıcı davranışlar sergileyerek; bebeği çevreyi keşif için özgür bırakan bir tutum içinde olduklarını söyleyebiliriz.

Kaygılı-kararsız bağlanan bebekler, anneleri varken çok fazla keşif davranışı göstermedikleri gibi annelerinden ayrılınca yoğun miktarda endişe yaşamakta, anneleri geri döndüğünde de hem ona yakın olmaya çalışmakta hem de ona karşı yoğun öfke yansıtmaktadırlar. Kaygılı-kararsız bağlanan bebeklerin annelerine baktığımızda sevgi ve ilgilerinde tutarsız, bebeğin özerkliğine izin vermeksizin kontrolcü ve müdahaleci bir tutum içinde olabildiklerine sıkça rastlamaktayız.

Kaçınan bebeklerse annelerinden ayrı olduklarında daha az sıkıntı belirtisi göstermekle ve keşif davranışına yönelmekle birlikte anneleriyle biraraya geldiklerinde onunla yakınlaşmayı reddetmektedirler. Kaçınan bebeklerin annelerinin çocuklarına karşı diğer annelere göre daha ilgisiz, mesafeli, daha fazla reddedici, çocuğun yakınlık isteğine karşı daha duyarsız olduğu araştırmalarda gözlenmiştir.

Son olarak, desorganize bağlanan bebekler ise çelişkili davranışlar gösterip, anneye bakmadan yakınlaşma, zaman zaman

Bebeklikte Sağlıklı Bağlanma İlişkisi Kurulamazsa Yetişkinlikte Ne Olur?

Yetişkinler üzerinde yapılan çalışmalar, partnerle olan bağlanma ilişkisinin bebeklikte bakım verenle kurulan bağlanma ilişkisiyle benzerlikler içerdiğini göstermektedir.

Bebeklikte olduğu gibi yetişkin yaşamda da özellikle stres altında olduğumuzda; partnerimize yakın olmak, güvenebilmek ve sığınabilmek isteriz. Aynı zamanda bizi boğmasın, bireyselliğimize saygı duysun da isteriz.

Bebeklik döneminde bakım verenle kurduğu ilişki güvensiz bir bağlanmaya işaret edenlerin, yetişkin yaşantılarında da partnerleriyle olan ilişkilerinde güvensiz bağlanma stilini sürdürmeleri ve hatta bu stile uygun partner seçme eğiliminde olmaları şaşırtıcı değildir. Aynı zamanda bu bağlanma stilini kendi çocukları ile olan iletişimlerine de aktarabilmektedirler.

Bebeklikte bakım vereni ile güvenli bir bağlanma ilişkisi kuran kişiler; yetişkin hayatta başkalarıyla kolaylıkla yakınlık kurabilirken özerk de kalabilmekte, ihtiyaç halinde rahatlıkla destek alıp destek de verebilmektedir.

Bebeklikte bakım vereni ile kaygılı/kararsız bir bağlanma ilişkisi kuran kişiler; yetişkin hayatta partnerleriyle ilişkilerinde onay arayıcı ve aşırı beklentili bir tutum sergileyebilmekte, kendi değerlilikleri ve sevilebilirlikleri konusunda özgüvensiz hissederek her an terk edilme kaygısı yaşayabilmektedirler.

Bebeklikte bakım vereni ile kaçıngan bir bağlanma ilişkisi kuran kişiler ise; yetişkin hayatta partnerleriyle ilişkilerinde kabul görme ve sevilme ihtiyaçları olmasına rağmen; reddedilme korkusu yüzünden yakın olmaktan, destek istemekten, kendilerini açmaktan kaçınabilmekte ve özerliklerine çok daha düşkün bir tutum sergileyebilmektedirler.

Tüm bu bilgiler bize; bebeklikte öğrenilerek yetişkin yaşama aktarılan ilişki kalıplarının aslında bilinçli olarak yaptığımızı sandığımız seçimler üzerinde ne kadar güçlü bir rolü olduğunu göstermektedir.

Bize Ulaşın