How should traumatized children be treated?
- Home
- How should traumatized children be treated?
Yazan: Klinik Çocuk ve Ergen Psikoloğu Ayşe TOPAK
1. Belirli bir yaş üzeri çocuklardan yaşananları saklamak mümkün değil. Hem sosyal medyadan hem de arkadaşlarıyla olan iletişimlerinde birçok şeyden haberdar oluyorlar. Bu vahim olayı nasıl anlatmak gerekir? Nasıl bir dil kullanmak lazım?
Çocuklar, yaşadıkları travmatik olayları kendi gelişim düzeylerine göre algılarlar. Dolayısıyla, anlatım tarzımızda yaşlarına uygun bir dil kullanmak çok önemlidir. Küçük yaştaki çocuklara, karmaşık ve fazla detaylı bilgi vermek onları daha fazla korkutabilir. Onlara olayın ne olduğunu basit ve açık bir şekilde açıklamak, fakat aynı zamanda duygusal olarak güvenli hissetmelerini sağlamak gerekir.
- Çocuklar için: Anlatırken duygusal yükü düşük, basit ve net cümleler kullanılmalıdır. Örneğin, “Bazı insanlar çok büyük bir kaza geçirdi” şeklinde basit bir açıklama yapılabilir. Gerçekleri saklamak yerine, duygusal güvenlik sağlayacak bir dil kullanmak en doğrusu olacaktır. Genel olarak küçük çocukların sosyal medya veya televizyon üzerinden ilgili durumun haberlerine, görsellerine maruz kalmamalarına çok dikkat etmek gerekir.
- Ergenler için: Onlara daha fazla detay verilebilir, ancak yine de net ve anlaşılır bir dil kullanılmalıdır. Ergenlerin duygusal kapasitesi biraz daha gelişmiş olduğu için, olayın duygusal etkilerini de anlayabilecekleri şekilde anlatılabilir. Ancak, yaşadıkları korkuları da göz önünde bulundurarak onları anlayışla dinlemek ve onlara duygusal destek vermek önemlidir.
2. Korku ve travma geliştirmemeleri, güvensiz hissetmemeleri için ne yapmak gerekiyor?
Çocuklar bu tür olaylardan etkilendiklerinde korkmaları gayet doğaldır. Bu yüzden güvende hissetmeleri en önemli ihtiyaçlarıdır. Onların güvenli bir ortamda olduğunu hissettirmek, korkularını yönetmelerine yardımcı olacaktır. Ayrıca, onlara olayın etkilerini daha az hissettirerek, günlük yaşamlarında normal rutini sürdürebileceklerini hissettirmek önemlidir.
- Açık ve dürüst iletişim: Çocuklarla olay hakkında konuşmak gerektiğinde, açık ve dürüst olmak ama korku yaratmamak gerekir. Korkularını anlamak ve onlara, “Biz senin yanındayız ve güvendesin” mesajı vermek faydalıdır.
- Rutine sadık kalmak: Çocuklar, güvenli alanlarını oluşturabilecekleri düzenli bir hayat düzenine ihtiyaç duyarlar. Olayın ardından mümkün olduğunca düzenli bir yaşam sunmak, güven duygularını pekiştirecektir.
- Duygusal destek: Çocukların duygusal olarak zorlandıkları durumlarda, onlarla empatik bir şekilde konuşmak ve duygularını ifade etmelerine olanak tanımak gerekir. Duygusal tepkilerini kabul etmek, travmanın etkilerini azaltacaktır.
Daha yoğun tepkiler veren ve günlük hayatlarında işlevselliklerinde zorlanmalar yaşamaya başlayan çocuklar için uzman desteği almak önemli olacaktır.
3. Anasınıfı ve ilkokul çağındaki çocuklara eğer duydularsa yaşanan olayın ne kadarını ve nasıl anlatmak gerekir?
Anasınıfı ve ilkokul çağındaki çocuklar, olayları somut bir şekilde algılarlar. Karmaşık duygusal içeriği anlamakta zorlanabilirler, bu yüzden anlatımda sadelik çok önemlidir.
- Sosyal medya: Genel olarak küçük çocukların sosyal medya veya televizyon üzerinden ilgili durumun haberlerine, görsellerine maruz kalmamalarına çok dikkat etmek gerekir.
- Temel bilgiler: Olayın kapsamı hakkında temel bir bilgi verilebilir. Örneğin, “Bazı insanlar çok üzücü bir kaza geçirdi, ama biz güvendeyiz ve buradayız” gibi kısa ve basit açıklamalar yeterli olacaktır.
- Duygusal destek: Çocuklar üzülmüş, korkmuş olabilir. Bu yüzden onların duygusal ihtiyaçlarına dikkat etmek önemlidir. Onlara destek olabilmek için, güvenli bir ortamda hissettirmek ve sorularını sabırla dinlemek gerekir.
4. Henüz hayatını kaybedenlerin içinde kaçı çocuk bilmiyoruz ancak açıklandığı kadarıyla birçok öğrenci var aralarında. Okullarda anaokulundan liseye her yaştan çocuk doğrudan tanımasalar da bulundukları okulun çatısı altında eğitim gören çocukların bu yangın faciasında hayatını kaybettiğini öğrenecek, konuşacak. Okul yönetimleri ve aileler bu durumda nasıl davranmalı?
Okul yönetimleri ve aileler, bu tür bir olayın ardından çocukların duygusal sağlığını korumak ve yas sürecinde destek olmak için önemli bir rol oynarlar.
- Aileler: Çocuklar için güvenli bir ortam sağlamalı ve onların duygusal tepkilerine saygı göstermelidirler. Bu süreçte, duygusal destek sunmak, onları dinlemek ve gerektiğinde bir uzmandan yardım almak iyi bir yaklaşım olacaktır.
- Okul Yönetimleri: Okul yöneticileri, öğretmenleriyle birlikte çocukların güvenliğini ve duygusal sağlığını sağlamak için bir plan yapmalıdırlar. Vefat eden sınıf arkadaşları varsa eğer ufak bir anma töreni yapmak yas süreci adına önemli bir adım olabilir. Ayrıca okullarda çocuklara yönelik psikolojik destek hizmetleri sunulabilir. Çocukların olayı konuşabileceği ve duygularını rahatça ifade edebileceği ortamlar sağlanmalıdır.
