Hipomani ve Mani Arasındaki Farklar

İncelenmiş İçerik Klinik Ekip Tarafından Onaylandı

Bu içerik Moodist Psikiyatri Hastanesi'nin psikiyatri, nöroloji ve psikoloji uzmanlarından oluşan klinik ekibi tarafından incelenmiş ve onaylanmıştır. Güncel bilimsel literatür ile klinik pratiğe dayanmaktadır.

---

+8

Moodist Klinik Uzman Ekibi Psikiyatri · Nöroloji · Psikoloji

Güncel bilgi · 

Ekibimizi tanıyın →

Hipomani ve mani, bipolar bozuklukta görülen iki duygudurum dönemidir; belirtileri benzer olsa da aynı şey değildir. İkisinde de duygudurum ve enerji, kişinin olağan hâlinin belirgin biçimde üzerine çıkar. Aralarındaki fark üç noktada toplanır: süre (mani en az 7 gün, hipomani en az 4 gün sürer), şiddet (mani günlük işlevselliği belirgin biçimde bozar, hipomani bozmaz) ve psikotik belirtiler (manide görülebilir, hipomanide görülmez). Manide hastane yatışı gerekebilirken hipomani çoğunlukla ayaktan tedavi edilir.

Mani ile Hipomani Arasındaki Farklar: Karşılaştırma Tablosu

Psikiyatri uzmanları mani ile hipomaniyi ayırt ederken belirtilerin ne kadar sürdüğüne, günlük yaşamı ne ölçüde etkilediğine ve psikotik belirti bulunup bulunmadığına bakar.

Mani Nedir?

Mani, anormal ve sürekli biçimde yükselmiş, taşkın ya da öfkeli (irritabl) duygudurumla birlikte enerji ve etkinliğin belirgin şekilde arttığı bir dönemdir. Manideki kişi aşırı enerjik olur, düşünceleri hızlanır, her zamankinden çok konuşur ve daha az uykuya ihtiyaç duyar. Dikkatini toplamakta ve sürdürmekte zorlanır; özgüveni abartılı biçimde artar, buna karşın mesleki ve sosyal işlevselliği bozulur. Bu değişiklikler çevresindekiler tarafından açıkça fark edilir.

Şiddetli manilerde hezeyanlar (sanrılar; gerçek olmayan düşüncelere sarsılmaz biçimde inanma) ve halüsinasyonlar (sesler duyma ya da görüntüler görme gibi gerçekte olmayan algılar) görülebilir. Muhakeme bozulabilir; kişi plansız harcama, riskli yatırım ya da kendini tehlikeye atan davranışlar gibi sonradan pişman olabileceği kararlar alabilir. Bu nedenle mani tedavisinde hastane yatışı gerekebilir. Mani dönemi, iki uçlu bozukluğun alt tipi olan bipolar I bozukluğun belirleyici özelliğidir; tanı için en az bir mani dönemi yaşanmış olması yeterlidir.

Hipomani Nedir?

Hipomani, maninin daha ılımlı hâlidir. Hipomanideki kişi de aşırı neşeli ya da öfkeli olabilir; enerjisi, konuşma miktarı ve düşünce hızı artar. Ancak bu değişiklikler kişinin işlevselliğini belirgin biçimde bozmaz; kişi kendini her zamankinden verimli ve üretken hissedebilir. Yine de değişiklikler kişinin olağan hâlinden farklı olduğu için çevresindekiler tarafından fark edilecek düzeydedir.

Hipomanide, manide görülebilen hezeyan ve halüsinasyon gibi psikotik belirtiler bulunmaz. Hipomani dönemlerinin tedavisi çoğunlukla ayaktan sürdürülür, çünkü belirtiler yatış gerektirecek kadar ağır olmaz. Ancak tedavisiz kalan hipomanilerin maniye dönüşme olasılığı bulunmaktadır.

Hipomani, bipolar II bozukluğun temel dönemidir: bipolar II tanısı için en az bir hipomani ve en az bir majör depresyon dönemi yaşanmış olması, hiç mani dönemi yaşanmamış olması gerekir. Hipomani bipolar I bozukluğu olan kişilerde de görülebilir; ancak bipolar I tanısını belirleyen mani dönemidir.

Mani ve Hipomanide Görülen Belirtiler

Mani ve hipomanide görülen belirtiler aynıdır; iki dönemi ayıran, belirtilerin şiddeti ve süresidir. Duygudurumdaki yükselmeye aşağıdaki belirtilerden en az üçü (duygudurum yalnızca öfkeli/irritabl ise en az dördü) eşlik eder:

• Kendilik değerinde abartılı artış ya da büyüklük düşünceleri
• Uyku ihtiyacında azalma (örneğin birkaç saat uykuyla dinlenmiş hissetme)
• Her zamankinden fazla konuşma ya da konuşmayı sürdürme baskısı
• Düşüncelerin hızlandığı hissi ve bir konudan diğerine hızla atlama (düşünce uçuşması)
• Dikkatin önemsiz uyaranlarla kolayca dağılması
• İş, okul ya da sosyal ilişkilerde amaca yönelik etkinliklerde artış veya huzursuzluk
• Plansız harcama, riskli yatırım ya da riskli cinsel davranış gibi olumsuz sonuç doğurabilecek etkinliklere aşırı katılım

Mani ve Hipomani Tanısı Nasıl Konur?

Mani ve hipomani tanıları psikiyatri uzmanının yaptığı klinik görüşmeyle konur. Değerlendirmede güncel tanı ölçütleri (DSM-5-TR) esas alınır: mani için belirtilerin en az bir haftadır sürmesi, hipomani için dört günlük süre aranır. Belirtiler hastane yatışı gerektirecek kadar ağırsa daha kısa sürede de mani tanısı konabilir.

Hipomani çoğu zaman kişinin kendisi tarafından sorun olarak algılanmadığından, aile ve yakınlardan alınan bilgiler tanıda önemlidir. Mani ya da hipomaniyi gösteren bir kan testi yoktur; ancak tiroid hastalıkları, madde kullanımı veya bazı ilaçlar gibi benzer tablo yaratabilecek nedenleri dışlamak için laboratuvar tetkikleri istenebilir.

Mani ve Hipomani Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavide öncelikli amaç, mevcut dönemin uygun müdahalelerle yatıştırılması; atakların olmadığı iyilik dönemlerinde ise koruyucu tedaviyle yeni mani, hipomani ve depresyon dönemlerinin önlenmesidir. İlaç tedavisi (duygudurum düzenleyiciler ve antipsikotikler gibi) tedavinin temelini oluşturur; psikoterapi ise ilacın yerini almaz, onu tamamlar.

Psikoterapi ve psikoeğitim; hastalığı tanımaya, erken uyarı belirtilerini fark etmeye, düzenli uyku ve günlük ritmi korumaya ve tedaviye uyumu artırmaya yardımcı olur. Manide belirtiler şiddetliyse, hastanın ve çevresinin güvenliğini sağlamak ve tedaviyi düzenlemek için hastane yatışı zorunlu hâle gelebilir. Gerekli durumlarda etkili ve güvenli bir yöntem olan EKT (elektrokonvülsif tedavi) de uygulanabilir. İlaçların hekime danışmadan bırakılması, yeni dönemlerin ortaya çıkma riskini artırır.

Ne Zaman Acil Yardım Alınmalı?

Mani tablosunda kişi kendini ya da başkalarını tehlikeye atabilecek davranışlar gösterebilir. Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden acil psikiyatri desteği alınmalıdır:

• Günlerce uyumama ile birlikte giderek artan huzursuzluk
• Saldırganlık ya da şiddet riski
• Hezeyan veya halüsinasyonlar
• Kişinin kendine ya da başkasına zarar verme düşünceleri

Bipolar bozuklukta depresyon dönemlerinde de intihar düşünceleri ortaya çıkabilir. Hayati tehlike varsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Hastanemizde acil psikiyatri hizmeti 7/24 verilmektedir.

Hastanemizde bipolar bozukluk hastalarının takipleri, alanında uzman bir kadro yönetiminde sürdürülmekte, ayaktan ve yatırılarak tanı ve tedavileri yapılmaktadır.

Bipolar bozukluk hakkında ayrıntılı bilgi için Bipolar Bozukluk sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Hipomani ile mani aynı şey mi?

Hayır. İkisi de duygudurumun ve enerjinin olağan düzeyin belirgin biçimde üzerine çıktığı dönemlerdir ve belirtileri benzerdir; ancak mani en az 7 gün sürer, günlük işlevselliği belirgin biçimde bozar ve psikotik belirtiler içerebilir. Hipomani en az 4 gün sürer, işlevselliği belirgin biçimde bozmaz ve psikotik belirti içermez.

Hipomani ne kadar sürer, günlük yaşamı etkiler mi?

Hipomani tanısı için belirtilerin en az 4 ardışık gün, günün büyük bölümünde sürmesi gerekir. Hipomani iş, okul ve sosyal yaşamı belirgin biçimde bozmaz; ancak kişinin davranışlarındaki değişiklik çevresindekiler tarafından fark edilir. İşlevsellik belirgin biçimde bozuluyorsa ya da yatış gerekiyorsa tablo mani olarak değerlendirilir.

Hipomani bipolar I mi, bipolar II mi?

Hipomani, bipolar II bozukluğun temel dönemidir: bipolar II tanısı için en az bir hipomani ve en az bir majör depresyon dönemi gerekir ve kişi hiç mani yaşamamış olmalıdır. Bipolar I bozuklukta ise tanıyı belirleyen mani dönemidir; bipolar I bozukluğu olan kişilerde hipomani dönemleri de görülebilir.

Hipomani belirtileri maniden nasıl ayırt edilir?

Belirtiler aynıdır; fark şiddet ve süredir. Psikiyatri uzmanı belirtilerin ne kadar sürdüğüne, günlük yaşamı ne ölçüde etkilediğine ve hezeyan ya da halüsinasyon gibi psikotik belirtiler olup olmadığına bakar. Psikotik belirtiler veya hastane yatışı gerektiren bir tablo varsa dönem mani olarak değerlendirilir.

Mani tehlikeli midir, ne zaman acil yardım gerekir?

Mani, muhakemenin bozulması nedeniyle kişiyi ve çevresini riske atabilen ciddi bir durumdur. Uyumama ile birlikte artan huzursuzluk, saldırganlık, hezeyan ya da halüsinasyonlar ve kendine ya da başkasına zarar verme düşünceleri varsa acil psikiyatri desteği alınmalı; hayati tehlike varsa 112 aranmalıdır.

Hipomani maniye dönüşür mü?

Evet, tedavisiz kalan hipomanilerin maniye dönüşme olasılığı bulunmaktadır. Bu nedenle hipomani belirtileri fark edildiğinde, belirtiler hafif görünse bile bir psikiyatri uzmanına başvurulması önerilir.

Hipomani tedavisinde ilaç mı terapi mi daha etkili?

İkisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. İlaç tedavisi temel yaklaşımdır; psikoterapi ve psikoeğitim ise erken uyarı belirtilerini tanımaya, düzenli uyku ve günlük ritmi korumaya ve tedaviye uyumu artırmaya yardımcı olur. Tedavi planı, kişinin tanısına ve klinik durumuna göre psikiyatri uzmanı tarafından belirlenir.

Mani ve hipomani kan testiyle anlaşılır mı?

Hayır, mani ya da hipomaniyi gösteren bir kan testi yoktur; tanı psikiyatri uzmanının klinik görüşmesiyle konur. Ancak tiroid hastalıkları, madde kullanımı veya bazı ilaçlar gibi benzer tablo yaratabilecek nedenleri dışlamak için laboratuvar tetkikleri istenebilir.

Bipolar II bozukluk neden depresyonla karıştırılabilir?

Hipomani dönemleri kişi tarafından çoğu zaman sorun olarak algılanmaz, hatta verimli bir dönem gibi yaşanabilir. Kişi genellikle depresyon dönemlerinde yardım aradığından, geçmişteki hipomani dönemleri sorulmazsa tablo yalnızca depresyon olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle tanıda yakınlardan alınan bilgiler önemlidir.

Kaynaklar

• American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR). 2022.
• National Institute of Mental Health (NIMH). Bipolar Disorder.
• National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Bipolar disorder: assessment and management (CG185).

İlgili YouTube videosuna buradan ulaşabilirsiniz:  http://googleusercontent.com/youtube_content/1

Önceki Yazı

Sınırlar Nedir ve Neden Önemlidir?

Read More

Sonraki Yazı

Kendime Zarar Vermeyi Nasıl Durdurabilirim?

Read More