Huzursuz Bacak Sendromu Belirtileri Nelerdir?
Huzursuz bacak sendromu belirtileri arasında en belirgin olanı hastada özellikle yatarken belirginleşen bacaklardaki karşı konulamaz hareket ettirme isteğidir. Bu dürtüye aynı zamanda karıncalanma, sızlama ve çekme gibi diğer belirtiler eşlik edebilir. Bacağın hareket ettirilmesi ile bu belirtilerde bir rahatlama meydana gelir. Orta düzeydeki bir huzursuz bacak sendromu belirtileri her gece ortaya çıkmayabilir. Daha ciddi vakalarda ise şikayetler oldukça zorlayıcı bir seyir izleyebilir. Şiddetli düzeydeki huzursuz bacak sendromu belirtileri kişinin sinemaya gitmek gibi basit aktivitelerinden uçak yolculuğuna kadar yaşamının birçok alanında zorlayıcı etki gösterebilir.
Huzursuz bacak sendromu olan kişilerde belirtilerin gece vakti belirginleşmesine bağlı olarak uykuya dalma veya uykuyu sürdürme ile ilgili problemler ortaya çıkabilir. Bu durum sonucu oluşan gündüz vakti uykululuğu, halsizlik ve uyku açlığı gibi durumlar kişiyi hem duygusal hem de fiziksel yönlerden olumsuz yönde etkiler. Bu sendrom kaynaklı oluşan belirtiler genellikle vücudun iki tarafını da etkiler ancak bazı kişilerde şikayetler sadece tek bir bacakta da meydana gelebilir. Orta düzeydeki bir rahatsızlıkta belirtiler gelip geçici özellik gösterebilir. Bacaklar dışında kol ve kafa hareketlerini de etkileyebilen huzursuz bacak sendromu belirtileri genellikle yaşın ilerlemesi ile kötüleşme eğilimindedir.
Bu rahatsızlığa sahip bireyler belirtilerinin hafiflemesi için dürtüsel olarak hareket ederler. Yataktan kalkarak yürüme, yatakta bacağın savurulması ya da yatakta dönme gibi eylemler hastaların rahatlamak adına yaptıkları hareketler arasında yer alır. Bu aktiviteler nedeniyle hastanın beraber uyuduğu kişinin de uyku kalitesi olumsuz yönde etkilenebilir.
Huzursuz Bacak Sendromu Tanısı Nasıl Konulur?
Huzursuz bacak sendromu tanısını direkt olarak ortaya koyabilecek bir test mevcut değildir ancak çeşitli tetkikler bu rahatsızlığın gelişimine neden olabilecek durumların aydınlatılmasında etkili olabilir. Kan testleri başta demir eksikliği olmak üzere çeşitli anormalliklerin tespit edilmesinde etkili olabilir. Elektromiyografi (EMG) ve sinir iletim çalışmaları özellikle radikülopati ya da nöropatiden şüphelenilen hastaların tanısında faydalı olabilir.
Polisomnografi olarak isimlendirilen uyku tetkikleri hastada bacak hareketlerinin meydana gelme sıklığı ve uyku paterninin ortaya konmasında başvurulabilir. Uyku sırasında istemsiz olarak meydana gelen bacak hareketleri genellikle ani başlangıçlıdır ve 1-5 saniyelik bir süre zarfında devam edebilir. Bu hareketlerin ortaya çıkma sıklığı ise uyku sırasında ortalama olarak 30-40 saniyede 1 olarak tespit edilir. Özellikle çocuk hastalarda ailede bu rahatsızlıktan etkilenen diğer bireylerin varlığının sorgulanması gereklidir.
Huzursuz bacak sendromu hastalarında her ne kadar fizik muayene sırasında herhangi bir bulgu elde edilmese de çeşitli nörolojik hastalıkların, radikülopatinin ya da parkinson hastalığının dışlanması için hekimler tarafından huzursuz bacak sendromuna tanısal yaklaşımda fizik muayeneye başvurulur.
Direkt olarak tanı koymada faydalı herhangi bir tetkik bulunmaması sebebiyle huzursuz bacak sendromunun teşhisi hastanın klinik özellikleri doğrultusunda gerçekleştirilir. İrdelenen klinik kriterlerinin tümünün hastada mevcut olması halinde huzursuz bacak sendromu tanısı konulabilir:
- Huzursuzluk ve rahatsızlık gibi hislerin eşlik ettiği, alt ekstremitede meydana gelen karşı konulamaz hareket ettirme dürtüsü
- Gündüz vaktinde bu dürtünün daha az ortaya çıkması ancak günün ilerleyen saatlerinde giderek kötüleşmesi
- Şikayetlerin genel olarak istirahat, hareketsizlik ya da uyku sırasında belirginleşmesi
- Alt ekstremitede meydana gelen hareket etme dürtüsünün yürüme ya da bacakların esnetilmesi gibi aktiviteler sonrasında kısmen veya tamamen rahatlaması, eylemlerin sürdürülmesi sırasında belirtilerin hafiflemesi ya da kaybolması
- Geceleri kötüleşen hareket ettirme dürtüsünün uykuya dalmayı imkansız hale getirmesi ve bu duruma bağlı olarak hastada gündüz vakti halsizlik şikayeti oluşması
- Şikayetlerin kas krampı, spazmı ya da bacağın uygun olmayan pozisyonda tutulması gibi nedenlerle oluşmamış olması
Moodist Hastanesi’nde Huzursuz Bacak Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
HBS düşünülen hastalarda, tedaviye başlanmadan önce sekonder sebepler ve birlikte görülen hastalıklar sorgulanmalı ve tetkik edilmelidir. Böylece tespit edilebilen sekonder sebebe yönelik tedavi, hastanın yakınmalarında tam düzelme sağlayabilir veya verilecek ilaç dozunun düşürülmesini mümkün kılabilir. Tedavi seçenekleri semptomların sıklık ve şiddetine göre düzenlenmektedir.
Hafif düzeyde huzursuz bacak sendromu yakınmaları olan hastalarda, çeşitli yan etkileri olabilecek ilaçları reçetelemeden önce, farmakolojik olmayan tedavi yöntemleri denenmelidir. Uyumadan önce germe egzersizleri gibi hafif-orta dereceli fiziksel aktiviteler, sıcak banyo işe yarayabilmektedir. Beraberinde, yatak odasının serin olması, rahat pijamalar kullanılması, aynı saatte uyuyup aynı saate uyanma, gündüz uyumama şeklinde düzenli bir uyku paterninin oluşturulması gibi düzenlemeler de önerilmektedir. Huzursuz bacak sendromu olan hastaların, semptomları şiddetlendirdiği bilinen kafein, nikotin, alkol ve tetikleyici birtakım ilaçlardan kaçınmaları gerekmektedir.
Hafif semptomları olan hastalarda farmakolojik olmayan tedavi işe yarasa da, orta ve ileri düzeyde şikayetleri olan hastalarda çoğunlukla medikal tedaviye ihtiyaç duyulur. Huzursuz bacak sendromu hastalarında uyku bozukluğunun düzeltilmesiyle, bu hastalarda sık görülen yorgunluk, konsantrasyon eksikliği, uyku hali ve hatta depresyon gibi sorunlar da çözümlenebilir. Bunun yanı sıra verilen tedavi ile hastaların, kitap okuma, televizyon izleme, sinemaya gitme, seyahat etme gibi şikayetleri arttıran aktivitelerden keyif almaları da sağlanmaktır.
Huzursuz Bacak Sendromu Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Willis-Ekbom hastalığı olan bireylerin yaklaşık %70’inde, şikayetlerde zaman içerisinde belirgin bir kötüleşme meydana gelir. Bazı hastalarda bacaklar dışında kollarda da şikayetler ortaya çıkabilir. Kötüleşen huzursuz bacak sendromu belirtileri ve bu belirtilere bağlı oluşan uyku problemleri nedeniyle hastaların yaşam kalitesi oldukça kötü şekilde etkilenebilir.
Yapılan çeşitli çalışmalar huzur bacak sendromu hastalarında hipertansiyon, baş ağrısı ve uyku problemlerine karşı bir yatkınlık oluşabileceğini göstermiştir.
Huzursuz Bacak Sendromu ile Başa Çıkmak İçin Ne Yapılabilir?
Huzursuz bacak sendromu belirtilerinin özellikle gece vakti kötüleşme eğiliminde olması nedeniyle yatak odasının huzur ve rahat bir ortama sahip olması önemlidir. Aynı zamanda uyku vaktine yakın zamanlarda uykuya dalmayı zorlaştıracak bilgisayar ve telefon ekranından uzaklaşmak da etkili olabilir. Bu uygulamalar dışında hekimlerinizin bilgisi ve önerisi dahilinde yapabileceğiniz çeşitli yaşam tarzı değişiklikleri sayesinde Willis-Ekbom hastalığı şikayetlerinde bir miktar rahatlama sağlanabilir.
- Tütün kullanımından sakınmak
- Düzenli egzersiz yapmak
- Uyku öncesinde sıcak bir banyo yapılması
- Etkilenen bölgeye masaj uygulanması
- Alkol tüketiminin sınırlandırılması
- Etkilenen bölgeye sıcak veya soğuk uygulama yapılması
- Kafein içeren çay, çikolata, kahve ve enerji içeceklerinden uzak durulması
- İşlem görmüş gıdaların, yüksek şeker içeriğine sahip ürünlerin ve kızarmış yiyeceklerin tüketiminden sakınılması
Bu uygulamalar dışında demir, folat ve magnezyum ile bu rahatsızlık arasındaki ilişkiden dolayı bazı beslenme planı değişiklikleri de Willis-Ekbom hastalığı belirtilerinde olumlu etki yapabilir. Demir eksikliği ya da direkt olarak merkezi sinir sisteminde demirin kullanımı ile ilgili problemler sonucu huzursuz bacak sendromu ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda beslenme programına kırmızı et, karaciğer, ıspanak gibi yeşil yapraklı sebzeler, kuru meyveler, deniz ürünleri ve fasulye gibi demir içeriği zengin gıdaların eklenmesi ile demir eksikliğinin giderilmesinde katkı sağlanabilir. Magnezyum ve folat, düzgün bir kas kasılmasının ve sinir hücreleri arası iletiminin sağlanmasında vücudun normal fonksiyonlarına katkı sağlayabilen besin maddeleri arasında yer alır. Karaciğer, ıspanak, börülce, kuşkonmaz ve brüksel lahanası gibi gıdalar folat içeriği zengin gıdalara örnek teşkil eder. Badem, yer fıstığı ve kaju gibi kuruyemişler ise magnezyumdan zengin besinlerdir.
Huzursuz Bacak Sendromu Olan Yakınıma Nasıl Yardımcı Olabilirim?
Huzursuz bacak sendromunu ile ilgili olarak hem hastanın hem de hasta yakınlarının bilinçlendirilmesi oldukça önemli bir konudur. Hastalığın doğası, tedavisi ve kontrolü için yapılabilecek çeşitli uygulamalar hakkında bilgi sahibi olmak, huzursuz bacak sendromu hastasını anlayabilmek ve destek olabilmek adına atılabilecek en önemli adımdır.
Bu sayfadaki bilgiler Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Medikal Ekibi tarafından hazırlanmıştır.
