Elektrokonvülsif Terapi (EKT) Nedir?
Elektrokonvülsif Terapi (EKT), ilk kez kullanıldığı 1938 yılından günümüze kadar etkinliğini koruyan ve psikiyatride kullanılmaya devam eden bir tedavi yöntemidir. Elektroşok tedavisi olarak da bilinmektedir.
Elektrokonvülsif terapi (EKT), ilaca yeterli yanıt vermeyen ağır depresyon, mani ve bazı psikotik tablolarda bugün de güncel olarak uygulanan, anestezi altında yapılan güvenli bir tedavi yöntemidir. İşlem Moodist Hastanesinde uzman ekip eşliğinde, kontrollü koşullarda gerçekleştirilir.
Elektrokonvülsif Terapi (EKT), genel anestezi altında yapılan, beynin elektriksel uyarımıyla jeneralize konvülsiyonlar oluşturulması esasına dayanan en eski biyolojik tedavi yöntemlerinden birisidir. Elektrokonvülsif Terapi (EKT), beyin kimyasında, belirli zihinsel sağlık koşullarının semptomlarını hızla tersine çevirebilen değişikliklere neden oluyor gibi görünmektedir.
Elektrokonvülsif Terapi’nin (EKT) bir tedavi olarak gerektiğinden oldukça az kullanıldığına inanılmaktadır. Bunun en önemli nedeni EKT hakkındaki yanlış kanılar ve ön yargılardır. Elektrokonvülsif Terapi (EKT) “son çare” olarak düşünülen bir tedavi değildir.
Elektrokonvülsif Terapi’ye (EKT) bağlı damgalamanın çoğu, anestezi olmadan yüksek dozda elektriğin verildiği, hafıza kaybına, kırık kemiklere ve diğer ciddi yan etkilere yol açan erken dönem yapılan tedavilere dayanmaktadır.
Elektrokonvülsif Terapi (EKT) günümüzde çok daha güvenli koşullarda uygulanmaktadır. Bazı yan etkilere neden olabilse de riskleri en aza indirmek amacıyla kontrollü bir ortamda uygulanır.
Elektrokonvülsif Terapi (EKT), çeşitli zihinsel sağlık durumlarının şiddetli semptomlarında hızlı ve önemli iyileşmeler sağlayabilir.
Elektrokonvülsif Terapi (EKT) Hangi Hastalıklarda Kullanılabilir?
Şiddetli depresyon, özellikle gerçeklikten kopma (psikoz), intihar etme arzusu veya yemek yemeyi reddetme gibi kişinin kendi öz bakımını gerçekleştiremediği durumlarda Elektrokonvülsif Terapi (EKT) çok etkili bir tedavi seçeneğidir.
EKT, ilaçlarla veya diğer tedavilerle yeterli düzelme sağlanamayan tedaviye dirençli depresyonda uygulanabilir
EKT, bipolar bozukluğun bir parçası olarak ortaya çıkabilen yoğun öfori, ajitasyon veya hiperaktivite ile seyreden şiddetli mani durumunda uygulanabilir. Diğer mani belirtileri arasında karar vermede bozulma, dürtüsel veya riskli davranışlar, madde kötüye kullanımı ve psikoz bulunur.
Katatoni, hareket eksikliği, hızlı veya garip hareketler, konuşma eksikliği ve diğer semptomlarla karakterizedir. Şizofreni ve diğer bazı psikiyatrik bozukluklarla ilişkilidir. Bazı durumlarda, katatoni tıbbi bir hastalıktan kaynaklanır. Bu gibi durumlarda EKT yine seçkin tedaviler arasında sayılır. EKT, demanslı kişilerde tedavisi zor olabilen ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen ajitasyon ve saldırganlık durumlarında da değerlendirilebilir. Elektrokonvülsif Terapi (EKT), ilaçlar tolere edilmediğinde veya diğer tedavi biçimleri işe yaramadığında iyi bir tedavi seçeneği olabilir.
Özel bazı tıbbi durumlarda da Elektrokonvülsif Terapi (EKT) tercih edilebilir;
- Hamilelik sırasında, gelişmekte olan fetüse zarar verebilecekleri için ilaçlar alınamadığında,
- İlaç yan etkilerini tolere edemeyen yaşlı erişkinlerde,
- İlaç almak yerine Elektrokonvülsif Terapi (EKT) tedavilerini tercih eden kişilerde,
- Geçmişte Elektrokonvülsif Terapi’de (EKT) başarılı sonuçlar alınan kişilerde.
Elektrokonvülsif Terapi (EKT) Riskli Midir?
Elektrokonvülsif Terapi (EKT) genellikle güvenli olsa da riskler ve yan etkiler şunları içerebilir:
Bilinç bulanıklığı, konfüzyon. Tedaviden hemen sonra, birkaç dakikadan birkaç saate kadar sürebilen kafa karışıklığı yaşayabilirsiniz. Nerede olduğunuzu veya neden orada olduğunuzu bilmiyor olabilirsiniz. Nadiren, kafa karışıklığı birkaç gün veya daha uzun sürebilir. Karışıklık genellikle yaşlı erişkinlerde daha belirgindir.
Hafıza kaybı. Bazı insanlar tedaviden hemen önce veya tedaviden haftalar veya aylar önce veya nadiren önceki yıllarda meydana gelen olayları hatırlamakta güçlük çekerler. Bu duruma retrograd amnezi denir.
Tedavinizin haftaları boyunca meydana gelen olayları hatırlamakta da sorun yaşayabilirsiniz. Çoğu insan için bu hafıza sorunları genellikle tedavi bittikten birkaç ay sonra düzelir.
Elektrokonvülsif Terapi’nin (EKT) Fiziksel Yan Etkileri Nelerdir?
Elektrokonvülsif Terapi (EKT) tedavisinin yapıldığı günlerde bazı insanlar mide bulantısı, baş ağrısı, çene ağrısı veya kas ağrısı yaşarlar. Bunlar genellikle ilaçlarla tedavi edilebilir.
Tıbbi komplikasyonlar. Her türlü tıbbi prosedürde olduğu gibi, özellikle anestezi içerenlerde, tıbbi komplikasyon riskleri vardır. Elektrokonvülsif Terapi (EKT) sırasında kalp hızı ve kan basıncı yükselir ve nadir durumlarda ciddi kalp problemlerine yol açabilir. Kalp problemleriniz varsa Elektrokonvülsif Terapi (EKT) daha riskli olabilir.
Elektrokonvülsif Terapi (EKT) Uygulaması için Hazırlıklar Nelerdir?
İlk Elektrokonvülsif Terapi (EKT) tedavinizi almadan önce, genellikle aşağıdakileri içeren tam bir değerlendirmeye ihtiyacınız olacaktır:
- Tıbbi geçmiş
- Tam fizik muayene
- Psikiyatrik değerlendirme
- Temel kan testleri
- Kalp sağlığınızı kontrol etmek için elektrokardiyogram (EKG)
- Anestezi risklerinin tartışılması
Bu muayeneler, Elektrokonvülsif Terapi’nin (EKT) sizin için güvenli olduğundan emin olmanıza yardımcı olur.
EKT Uygulamasından Önce Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Genel anestezi uygulanacağı için işlem öncesinde belirlenen süre boyunca yiyecek ve içecek tüketilmemesi gerekmektedir. Kısa bir fizik muayeneniz olabilir. Bu temelde kalbinizi ve akciğerlerinizi kontrol etmek içindir.
EKT’de Anestezi Süreci ve İlaçlar
İlaçların uygulanabilmesi için damar yolu (IV) açılacaktır. Kafanıza bozuk 1 lira büyüklüğünde elektrot pedleri yerleştirilecek ve beynin her iki tarafına da çok küçük miktarda elektrik akımları verilecektir. Bu işlem yapıldığında yüzeysel bir anestezi aldığınız için herhangi bir acı hissetmeyeceksiniz.
Elektrokonvülsif Terapi (EKT) uygulaması, hazırlık ve iyileşme için ek süre ile birlikte yaklaşık beş ila on dakika sürer. Elektrokonvülsif Terapi (EKT), hastanedeyken veya ayaktan tedavi prosedürü olarak yapılabilir.
Prosedürün başlangıcında, ilaçları damar yoluyla alacaksınız. Herhangi bir şey hissetmemeniz amacıyla anestezik maddeyle birlikte, nöbeti en aza indirmek ve yaralanmayı önlemek için bir kas gevşetici alacaksınız. Sağlık durumunuza bağlı olarak veya önceki Elektrokonvulsif Terapi (EKT) seanslarına bağlı olarak başka ilaçlar da alabilirsiniz.
EKT Uygulanırken
Anestezi altında olduğunuzda ve kaslarınız gevşediğinde, doktor Elektrokonvülsif Terapi (EKT) makinesindeki bir düğmeye basar. Bu, elektrotlardan beyninize az miktarda elektrik akımının geçmesine neden olarak genellikle 60 saniyeden az süren bir nöbet oluşturur.
Verilen anestezi ve kas gevşetici nedeniyle işlem sırasında nöbet geçirdiğinizi fark etmezsiniz.
Dahili olarak, beyninizdeki aktivite önemli ölçüde artar. Elektroensefalogram (EEG) adı verilen bir alet, beyninizdeki elektriksel aktiviteyi kaydeder. EEG’deki ani artan aktivite, nöbetin başlangıcını işaret eder, ardından nöbetin bittiğini gösteren bir dengelenme gelir.
Birkaç dakika sonra kısa etkili anestezik ve kas gevşeticinin etkileri azalmaya başlar. Uyandığınızda, birkaç dakikadan birkaç on dakikaya veya daha uzun süren bir kafa karışıklığı dönemi yaşayabilirsiniz.
Elektrokonvülsif Terapi’nin Süresi ve Sayısı
Dünya genelinde EKT uygulamaları genellikle şu şekilde planlanmaktadır:
Elektrokonvülsif Terapi tedavileri genellikle üç ila dört hafta boyunca haftada iki ila üç kez yapılır yani toplam 6 ila 12 seansa karşılık gelir.
İhtiyaç duyacağınız tedavilerin sayısı ve türü, belirtilerinizin ciddiyetine ve ne kadar hızlı düzeldiğine bağlıdır.
Genellikle işlemden birkaç saat sonra normal aktivitelerinize dönebilirsiniz. Bununla birlikte, bazı kişilere son Elektrokonvülsif Terapi’den sonraki bir ila iki haftaya kadar veya idame tedavisi sırasında tek bir tedaviden sonra en az 24 saat süreyle işe dönmemeleri, önemli kararlar almamaları veya araba kullanmamaları tavsiye edilebilir. Faaliyetlerin devam ettirilmesi, hafıza kaybının ve kafa karışıklığının ne zaman çözüldüğüne bağlıdır.
Elektrokonvülsif Terapi Uygulamasının Sonuçları Hakkında
Birçok kişi, Elektrokonvülsif Terapi ile yaklaşık beş ila altı tedaviden sonra semptomlarında bir iyileşme fark etmeye başlar.
Elektrokonvülsif Terapi’nin şiddetli depresyon ve diğer akıl hastalıklarının tedavisine nasıl yardımcı olduğunu kimse kesin olarak bilmiyor. Ancak bilinen şey, nöbet aktivitesi sırasında ve sonrasında beyin fonksiyonunun birçok kimyasal yönünün değiştiğidir. Bu kimyasal değişiklikler birbiri üzerine inşa edilebilir ve bir şekilde şiddetli depresyon veya diğer akıl hastalıklarının semptomlarını azaltabilir. Bu nedenle Elektrokonvülsif Terapi, tam bir çoklu tedavi kürü alan kişilerde en etkilidir.
Sıkça Sorulan Sorular:
Sıkça Sorulan Sorular
EKT (elektroşok) tehlikeli mi?
Modern EKT genel anestezi altında uygulanır ve hasta işlem sırasında acı hissetmez. Özel Moodist Hastanesi’nde EKT, anestezi uzmanı eşliğinde ve izlemli ortamda uygulanır.
EKT hafıza kaybı yapar mı?
Geçici ve kısa süreli hafıza güçlüğü görülebilir. Tedavi dönemine ve öncesine ait olayları hatırlamakta zorlanma en sık bildirilen etkidir; çoğu kişide bu sorunlar tedavi bittikten birkaç ay sonra düzelir.
EKT kaç seans uygulanır?
EKT genellikle üç ila dört hafta boyunca haftada iki ila üç kez, toplam 6 ila 12 seans olarak planlanır. Seans sayısı ve türü, belirtilerin şiddetine ve tedaviye verilen yanıta göre hekim tarafından belirlenir.
EKT hangi hastalıklarda uygulanır?
İlaca dirençli depresyon, akut mani ve bazı psikotik tablolarda uygulanır. Katatoni ve kişinin öz bakımını sürdüremediği ağır depresyon tablolarında da değerlendirilir.
EKT sırasında hasta uyanık mı?
Hasta genel anestezi altındadır; işlem boyunca uyanık değildir. Uygulama, hazırlık ve derlenme için gereken ek süreyle birlikte yaklaşık beş ila on dakika sürer.
EKT ile TMS tedavisi benzer mi?
TMS tedavisi (https://moodisthastanesi.com/tr/tms-tedavisi-nedir-ve-kimlere-uygulanir-rehber/), toplumda zaman zaman elektroşok (EKT) tedavisiyle karıştırılsa da iki yöntem birbirinden farklıdır. TMS manyetik uyarım prensibiyle uygulanır, anestezi gerektirmez ve işlem sonrasında kişi günlük yaşamına kısa sürede dönebilir.
TMS tedavisi ile benzer mi?
TMS tedavisi, toplumda zaman zaman elektroşok (EKT) tedavisi ile karıştırılsa da, iki yöntem birbirinden farklı uygulamalardır. TMS, manyetik uyarım prensibiyle uygulanır, anestezi gerektirmez ve işlem sonrasında kişi günlük yaşamına kısa sürede dönebilir.
Psikiyatri yatış süreci; kişinin ayrıntılı değerlendirilmesi, tedavisinin yakından takip edilmesi, ilaç düzenlemelerinin güvenli bir şekilde yapılması ve ihtiyaç duyulduğunda TMS, psikoterapi veya diğer biyolojik tedavilerin multidisipliner bir yaklaşımla uygulanabilmesine olanak tanır. Yatış kararı, hastanın klinik durumu, güvenliği ve tedavi gereksinimleri göz önünde bulundurularak psikiyatri uzmanı tarafından verilir.
İlgili Sayfalar
TMS tedavisi (https://moodisthastanesi.com/tr/tms-tedavisi-nedir-ve-kimlere-uygulanir-rehber/) — ilaçsız beyin uyarım yöntemi
Bipolar bozukluk (https://moodisthastanesi.com/tr/tibbi-bolumlerimiz/yetiskin-psikiyatri-merkezi/bipolar-bozukluk/)
Şizofreni (https://moodisthastanesi.com/tr/sizofreni-nedir-belirtileri-nedenleri-ve-tedavisi/)
Bu sayfadaki bilgiler Özel Moodist Hastanesi Medikal Ekibi tarafından hazırlanmıştır.