Epilepsi (Sara) Tanısı Nasıl Konulur?
Tanı için hastanın detaylı bir hikayesi alınır. Hastanın kaç kez nöbet geçirdiği, nöbet sırasında hangi belirtileri gösterdiği, nöbeti tetikleyen bir durum yaşayıp yaşamadığı, ailesinde epilepsi hastası birinin olup olmadığı gibi bilgiler; tanı koymaya yardımcı olur. Nöbetlerin altında yatan sebeplerin araştırılması için hastaya nörolojik muayene ve kan tahlili gibi tetkikler yapılabilir. Nörolojik muayene ile hastanın kas becerileri, zihinsel fonksiyonları, davranışları incelenir. Bu muayene, olası bir epilepsi durumunda beynin hangi bölgelerinin etkilendiğinin anlaşılmasına yardımcı olur. Kan tahlili de hastanın nöbet geçirmesine sebep olabilecek enfeksiyon gibi durumların araştırılmasında kullanılır.
Epilepsi tanısında kullanılan en temel yöntemlerden birisi de EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG’nin yanı sıra farklı tanı yöntemleri de epilepsi tanısında koymaya yardımcı olabilir. Kısaca bu tanı yöntemlerini incelemek gerekirse:
- EEG: EEG yönteminde, elektrot adı verilen aletler hastanın alnına bir jel ya da bir bandaj yardımıyla yapıştırılır. Bu elektrotlar, beyindeki elektriksel aktivitenin ölçülerek kaydedilmesini sağlar. Epilepsi hastalarının beyin dalgalarında, sağlıklı insanlara kıyasla bazı değişimler vardır. Bu değişimleri hasta nöbet geçirmiyorken de gözlemlemek mümkündür. EEG sırasında hastanın görüntü kaydı da alınır. Bu sayede eğer hasta EEG işlemi sırasında nöbet geçirirse bu nöbeti incelemek mümkün olur. Bazı durumlarda hastanın tanısından emin olmak ya da hangi tür nöbet geçirdiğini daha iyi anlamak için, işlem öncesinde hastada nöbeti tetikleyecek durumlar oluşturulabilir. Böylece hastanın nöbet sırasında hem beyin dalgaları hem de vücut hareketleri incelenebilir. Bu inceleme sonucu hastanın hangi tedaviye ihtiyaç duyduğuna daha doğru bir şekilde karar verilebilir.
- HD EEG: EEG’nin bir alt türü olan yüksek çözünürlüklü EEG’de elektrotlar birbirine daha yakın olacak şekilde yerleştirilir. Bu sayede hastada nöbet sırasında etkilenen beyin bölgeleri daha ayrıntılı bir şekilde görülebilir.
- Bilgisayarlı Tomografi (BT): Bilgisayarlı tomografi, X-ray ışınları kullanarak beynin kesitsel olarak taramasını yapar. BT ile beyinde epilepsi oluşumuna yol açabilecek tümör, kanama gibi anormallikler görülebilir.
- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI): MR yönteminde, manyetik alan ve radyo dalgaları kullanılarak beynin ayrıntılı bir şekilde görüntülenmesi sağlanabilir. MR yöntemi de beyinde epilepsi (sara) hastalığına yol açabilecek lezyonların tespit edilmesine kullanılır.
- Fonksiyonel MRI (fMRI): Fonksiyonel MR, beyindeki spesifik bölgelere olan kan akışının gösterilmesini sağlar. Örneğin hasta konuşurken beynin hangi bölgesinin aktif olduğu, ilgili bölgeye olan kan akımının artması ile tespit edilebilir. fMRI, özellikle cerrahi işlemler öncesinde beynin hangi kısımlarına müdahale edileceğini göstermede kullanılan bir yöntemdir.
- Pozitron Emisyon Tomografi (PET): PET taraması için hastaya damar yolu aracılığıyla düşük dozlarda radyoaktif madde verilir. Bu radyoaktif madde sayesinde beyinde aktif olan bölgeler tespit edilir, beyindeki anormallikler saptanabilir.
- SPECT: Bu yöntem, EEG ve MRI yöntemleri kullanılmasına rağmen beyindeki problemin nereden kaynaklandığının belirlenemediği hastalarda kullanılır. SPECT yönteminde de tıpkı PET’te olduğu gibi hastaya düşük doz radyoaktif madde verilir. Bu madde yardımıyla nöbet sırasında hastanın beynindeki kan akımının üç boyutlu haritası çıkarılır. Bu yöntem ile nöbetin başladığı beyin bölgesi tespit edilebilir.
- Nöropsikolojik Testler: Bu testler ile uzmanlar; hastanın düşünme, hafıza oluşturma ve konuşma gibi becerilerini inceler. Testlerin sonucu, doktorların beynin etkilenen bölgesini belirlemesine yardımcı olabilir.
Bu tanı yöntemleri sonucu elde edilen veriler, çeşitli analiz teknikleri ile değerlendirilerek nöbetin başladığı bölgenin tespiti yapılır. Verilerin değerlendirilmesinde kullanılan analiz teknikleri arasında şunlar yer alır:
- İstatistiksel Parametrik Haritalama (SPM): Bu yöntem, nöbet sırasında kaydedilen beyin aktiviteleri sağlıklı bir beyin ile karşılaştırır. Bu sayede nöbeti başlatan beyin bölgesinin belirlenmesine yardımcı olur.
- Curry Analizi: Bu analiz ile EEG sonuçları ile MRI görüntülemesini birleştirerek nöbetin başladığı bölge hakkında fikir verir.
- Magnetoensefalografi (MEG): Bu yöntem ile beyin aktivitesinin oluşturduğu manyetik alan incelenerek nöbeti kaynaklandığı beyin bölgesi tespit edilebilir.
Özel Moodist Hastanesi’nde Epilepsi (Sara) Nasıl Tedavi Edilir?
Epilepside farklı nöbet tiplerine göre farklı ilaç tedavileri uygulanmaktadır. Epilepsi nöbetleri doğru tedavi yöntemleriyle kontrol altına alınabilmektedir. Bu konuda çok gelişmiş tedavi yöntemleri bulunmaktadır. Genel olarak epilepsi tedavi yöntemleri;
- İlaç tedavisi (her antiepileptik ilacın etki mekanizması farklıdır),
- Ketonojik diyet (yüksek yağ, düşük protein ve düşük karbonhidrat içeren) tedavisi,
- Nörostimülasyon cihazları (TMS) uygulamaları,
- Tamamlayıcı sağlık yaklaşımları,
- Cerrahi tedaviler şeklinde sıralanabilir.
Tedaviye genellikle tek bir epilepsi ilacı ile başlanır ve ilaç dozu yavaş yavaş artırılır. Verilen ilacın yetersiz kaldığı durumlarda ise ikinci bir ilaç tedaviye eklenebilir ya da ilaç değiştirilebilir. Ayrıca, başlanan ilacın yan etkilerini izlemek için belirli aralıklarla hastanın kan tahlilleri incelenir. Tedavide en önemli husus epilepsi nöbetleri durdurmak için seçilen ilaçların düzenli ve dikkatli kullanımıdır. İlaçları düzenli ve dikkatli kullanan hastalarda büyük oranda nöbetler durur.
Epilepsi hastalarına yönelik önerilerimiz;
- Düzenli ilaç alımı ve periyodik doktor kontrollerine özen gösterilmelidir.
- Uyku hijyeni ile düzenli ve dengeli beslenmeye dikkat edilmelidir.
- Stres ve aşırı yorgunluktan kaçınılmalıdır.
- Cep telefonu, bilgisayar, tablet, televizyon karşısında uzun süre geçirilmemelidir; aksi takdirde ışığa duyarlı fotoepilepsi hastalarında parlayan ışıklar nöbetleri tetikleyebilir.
- Hastalığın seyrini olumsuz etkileyebileceğinden dolayı alkol ve madde kullanımından uzak durulmalıdır.
- Yüksek ateşle seyreden hastalıklar uygun şekilde uzman hekim tarafından tedavi edilmelidir.
Epilepsi (Sara) Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Epilepsi tedavisi ile hastanın nöbet geçirmesi engellenmeye çalışılır. Uygun tedavi ile epilepsi hastalarında başarılı sonuçlar elde edilir. Hastaların büyük çoğunluğunda nöbet gelişimi engellenir. Hastanın tedavisi yapılmadığında veya hasta verilen tedaviye uymadığında nöbet sorunu devam eder. Nöbet geçirmek, hastanın günlük yaşamında çok sayıda sıkıntıya yol açabilir. Nöbet tehlikeli bir zamanda veya yerde gerçekleştiğinde, hastanın sağlığını ciddi ölçüde tehlikeye atar. Epilepsi hastalarında nöbet komplikasyonları olarak sayılabilecek durumlar:
- Düşme: Hasta nöbet sırasında sert bir şekilde yere düşerse; kırık, kafa travması gibi sonuçlar ortaya çıkabilir.
- Boğulma: Hasta havuz, deniz gibi bir su kaynağın içerisindeyken nöbet geçirirse boğulma durumu gerçekleşebilir.
- Trafik Kazaları: Epilepsi hastalarında nöbet sırasında görülen bilinç kaybı gibi durumlar araç kullanırken gerçekleşirse, bu durum kazaya sebebiyet verebilir.
- Gebelik Komplikasyonları: Hamilelik sırasında nöbet geçirmek hem anne hem de bebek sağlığı açısından tehlikeli olabilir. Bazı antiepileptik ilaçlar da bebekte doğum kusuru görülme riskini artırabilir. Bu nedenle hamile olan ya da hamileliği planlayan kadınların doktora başvurması gerekir. Uygun ilaçlar, yakın takip ve sık doktor ziyaretleri ile epilepsi hastası kadınlar; bebeklerini sağlıklı bir şekilde dünyaya getirebilir.
- Psikolojik Durumlar: Epilepsi hastalarında depresyon, anksiyete, intihar düşünceleri gibi psikolojik sorunlara daha sık rastlanır. Bu durum hastalıkla uğraşmanın getirdiği bir sonuç olabileceği gibi epilepsi tedavisinde kullanılan ilaçların yan etkisi de olabilir. Kendini iyi hissetmeyen, olumsuz duygulara kapılan hastaların psikolojik anlamda bir uzmandan destek alması faydalı olur.
Epilepsi hastalarında yaygın olarak görülmese de hayatı tehdit edecek ölçüde ciddi olabilen bazı durumlar görülebilir. Bunlardan ilki status epileptikus adı verilen durumdur. Status epileptikusta nöbet 5 dakikadan uzun sürer ya da hasta bilinci yerine gelmeden art arda nöbetler geçirir. Status epileptikus, hastalarda kalıcı beyin hasarı riskinin artmasına yol açar. Diğer bir durum ise Epilepside Ani Beklenmedik Ölüm (SUDEP)’dür. Epilepsi hastalarında ani beklenmedik ölümün mekanizması henüz tam olarak anlaşılamamştır. Ancak özellikle nöbetleri ilaçlarla kontrol altına alınmamış ya da sık sık tonik-klonik tarzda nöbet geçiren hastalarda, ani beklenmedik ölüm riski artmıştır.
Epilepsi (Sara) ile Başa Çıkmak için Ne Yapılabilir?
Epilepsi (sara) ile başa çıkmak multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. Hastanın medikal tedavisinin yanı sıra hayatını kolaylaştıracak birtakım uygulamalar da yapılabilir. Gerek tedavinin gerek diğer uygulamaların maksimum etki göstermesi için hasta doktor diyaloğu çok önemlidir. Hastanın; yanında rahat ettiği, sorularını rahatça sorabildiği bir doktor ile çalışması; tedavi başarısını yükseltir.
Hastanın epilepsiyle başa çıkabilmesi için öncelikle hastalığını kabullenmesi ve doktorun verdiği tedaviye uyması gerekir. Bunun yanı sıra az uyuma, stres gibi nöbeti tetikleyebilecek davranışlardan olabildiğince uzak durmalıdır. Hastanın sürekli nöbet geçirme endişesi içerisinde olmaması gerekir. Hastalık sürecinde ilaç yan etkisi veya başka sebeplerden dolayı ortaya çıkabilecek depresyonun önlenmesi için düzenli egzersiz yapmak, bol sıvı tüketmek gibi davranışlar faydalı olur.
Epilepsi hastalarının yaşamdan geri kalmaması gerekir. Hastalar gerekli önlemler alarak işe gidebilmeli, hobileriyle ilgilenebilmelidir. Tüm bunlar hastanın yaşam kalitesini artırır.
Epilepsi (Sara) Olan Yakınıma Nasıl Yardımcı Olabilirim?
Epilepsi hastalarının yakın çevresinin bilinç olması oldukça önemlidir. Hasta yakınlarının epilepsi ile ilgili bilgi sahibi olması, hastanın tedavi sürecine uyumunu artırır. Bunun yanı sıra hasta yakınları; nöbeti tetikleyen durumlar nelerdir, nöbet sırasında ne yapılmalı gibi konularda bilgili ise hastada epilepsiye bağlı olarak görülebilecek komplikasyonlar da azaltılmış olur.
Hasta yakınları, hastanın nöbet geçirdiğine şahit oluyorsa hemen sağlık birimlerine haber vermelidir. Nöbet sırasında hastaya zarar verebilecek eşyalar ortadan kaldırılmalıdır. Hasta yere düştüyse kafasının altına yastık gibi yumuşak bir cisim konulmalıdır. Hastanın boynunda kravat, fular benzeri bir aksesuar varsa çıkarılmalıdır. Nöbet geçiren hastanın ağzına, dilini yutabilir endişesiyle herhangi bir şey konulmamalıdır. Hastanın; nöbet süresi, nöbet esnasında görülen belirtiler dikkatle takip edilmeli ve sağlık ekiplerine bu bilgiler verilmelidir.
Özel Moodist Hastanesi, uzman kadrosuyla epilepsi için başarılı bir tedavi imkanı sağlamaktadır. Hastalara, medikal tedavinin yanı sıra yaşam tavsiyeleri de verilerek hastalığın daha rahat bir şekilde atlatılması sağlanır. Özel Moodist Hastanesi, yenilikçi, modern, bilimsel tanı ve tedavi yöntemleriyle hastalıkların başarılı bir şekilde iyileştirilmesine olanak tanır.
Epilepsi (sara) hastalığı ile ayrıntılı bilgi almak veya doktor randevusu oluşturmak için 0216 912 17 00numaralı telefonu arayabilirsiniz.
Bu sayfadaki bilgiler Özel Moodist Hastanesi Medikal Ekibi tarafından hazırlanmıştır.





