Çocuklar çişini neden tutar?

İncelenmiş İçerik Klinik Ekip Tarafından Onaylandı

Bu içerik Moodist Psikiyatri Hastanesi'nin psikiyatri, nöroloji ve psikoloji uzmanlarından oluşan klinik ekibi tarafından incelenmiş ve onaylanmıştır. Güncel bilimsel literatür ile klinik pratiğe dayanmaktadır.

---

+8

Moodist Klinik Uzman Ekibi Psikiyatri · Nöroloji · Psikoloji

Güncel bilgi · 

Ekibimizi tanıyın →

Kaynak: Hürriyet

Birçok anne ve babanın ortak derdi küçüklerin çişini uzun süre tutması ve tuvalete gitmeyi ertelemesi. Oyun, dikkat ve alışkanlık üçgeninde şekillenen bu davranış, kimi zaman alta kaçırma gibi kazalara varabiliyor. Peki, bu durum normal mi, ne zaman endişelenmeli ve konuya nasıl yaklaşmalı?

Gizem: Gülay sana bir uzmanlık sorusuyla geliyorum. Bilge de küçükken çişini tutar mıydı? Hani bu işin olimpiyatı olsa Lorin altın madalya kazanır.

Gülay: Tutardı Gizem, sorma. Okula başlayınca geçer demiştik ama okulda artıyor. Bol bol konuşup zararlarını anlatmaktan başka da bir şey gelmiyor elden. Mantıklı bir açıklama da bulamamıştım. İlerleyen yaşlara kadar da devam ediyor.

Gizem: Hadi ya! Lorin dahil sınıfındaki tüm kız arkadaşları çişlerini inanılmaz tutuyorlar. Bu iş bizde önce evde başladı, sonra yuvada tutmaya ve altına kaçırmalara kadar devam etti. Birinci sınıf bitecek, hâlâ son dakikaya kadar tuvalete gitmiyor. En sık kullandığım cümle “Hadi Lorin”, ikincisi de “Tuvalete git kızım”. Bir de “Yok tuvaletim” diye ısrar etmiyor mu, vallahi ne yapacağımı şaşırıyorum. Çevremizdeki herkes biliyor artık bu huyunu. Huy diyorum çünkü resmen bir alışkanlığa dönüştü.

Gülay: Sanırım oyuna ara vermemek ya da o sırada dikkatini çeken şeyi bırakmamak için yapıyorlar daha çok bunu. Okulda hadi yabancı ortam ya da tuvalet temiz değil diye gitmiyor diyeceğim ama evde, parkta, sokakta da sürüyor, değil mi?

Gizem: Evet, tabii. Hiç temiz olup olmamasıyla ilgili değil, hobi (!) olarak tuvalete gitmiyor. Bu durumdan ne zaman şikâyet etsem diğer ebeveyn arkadaşlarım da aynı şeyi söylüyor. Kimse işin sırrını çözememiş. Bilge hâlâ devam ediyor mu, yoksa geçti gitti mi bu durum?

Gülay: Geçti gitti ama arada bir de ‘her yerde tuvalete gitme’ dönemi yaşadık. Senin için de sırada böyle bir süreç olabilir, hazırlıklı ol. O kadar çok tutmaması gerektiğini söyleyince bir süre, gittiğimiz her yerde tuvaleti gelse de gelmese de tuvalete girmek isterdi. Şimdi çok şükür hepsi bitti gitti.

Gizem: Aman, çok sevindim. Ben de Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi’nden klinik psikolog Ayşe Topak’la görüştüm. Konu hakkında şunları söyledi…

‘Hiper-odaklanma olabilir’

Klinik psikolog Ayşe Topak

◊ Bu davranış çocukların “Ben de buradayım” deme şeklidir. Çocuk bedenini kontrol edebildiğini fark eder ve bunu bir bağımsızlık ilanı olarak kullanır. Bazen sadece oyunun bölünmesini istemediği için, bazen de tuvalet eğitimindeki baskıdan dolayı kaygılandığı için tutma davranışına yönelir.

◊ Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocuklarda hiper-odaklanma dediğimiz durum sık görülür. Çocuk oyuna o kadar dalar ki beyni ‘tuvaletinin geldiği’ sinyalini o an önemsiz bulup filtreler. Yani çocuk bilerek değil, dikkati başka yerde olduğu için sinyali gerçekten duymaz.

◊ Eğer ebeveynler bu durumu bir güç savaşına dönüştürürse çocuk çiş tutmayı bir direnç mekanizması olarak içselleştirir. Ayrıca, kabızlık sonrası yaşanan bir acı veya okul gibi yabancı ortamlardaki hijyen korkusu bu davranışın çocuk için ‘normal’ bir korunma yöntemi haline gelmesine neden olabilir. DEHB’li çocuklardaysa tuvalete gitmek ‘sıkıcı bir iş’ olduğu için erteleme davranışı alışkanlığa dönüşür.

◊ Sürekli çiş tutma, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarına, mesane genişlemesine, kronik kabızlığa neden olabilir. Ruhsal olarak da çocukta sürekli bir gerginlik, yetişememe duygusuyla gelen başarısızlık hissi görülebilir. Ayrıca ebeveynle çatışmalı bir ilişki modeli gelişebilir.

‘Ona soru sormayın, seçenek sunun’

◊ İnatlaşmayın: Ne kadar üstüne düşerseniz o kadar çişini tutacaktır. Konuyu evin ana gündemi yapmayın.

◊ Ona soru sormayın, seçenek sunun: “Çişin var mı” diye sormayın (Cevap çoğunlukla “Hayır” olacaktır). Bunun yerine “Şimdi mi gidelim, 5 dakika sonra mı” diyerek kontrolü ona verin.

◊ Oyunu durdurun: Tuvalet molasından sonra oyuna kaldığı yerden devam edeceğinin garantisini verin. DEHB’li çocuklara “Oyunu burada durduruyoruz, sen gelince devam edeceğiz” demek kaygıyı azaltır.◊ Fiziksel destek verin: Tuvalette ayaklarının altına bir basamak koyun. Ayakları yere değmeyen çocuk kendini güvende hissetmez ve pelvik kaslarını serbest bırakamaz.

◊ Sakin kalın: Kazalar olduğunda kızmayın, ayıplamayın. “Vücudun bazen oyuna daldığında sinyalleri kaçırabilir, bir dahakine daha erken yakalarız” diyerek ona destek olun.

Önceki Yazı

Psikoterapiye dair tüm sorulara yanıt: “Psikoterapi: Kendini Tanıma Yolculuğu”

Read More

Sonraki Yazı

Sosyal medyanın görünmeyen yükü! Fenomenler neden intihar ediyor?

Read More