Panik Atak Sırasında Hangi Nefes Egzersizini Yapmalıyım
- Ana Sayfa
- Panik Atak Sırasında Hangi Nefes Egzersizini Yapmalıyım
MOODIST’e geldiğiniz zaman neler göreceksiniz, detayları öğrenin.

Bu içerik Moodist Psikiyatri Hastanesi'nin psikiyatri, nöroloji ve psikoloji uzmanlarından oluşan klinik ekibi tarafından incelenmiş ve onaylanmıştır. Güncel bilimsel literatür ile klinik pratiğe dayanmaktadır.
Panik atak sırasında hangi nefes egzersizini yapmalısınız? Atak anında İngiltere Ulusal Sağlık Servisi’nin (NHS) tarif ettiği yöntem, nefesi tutmadan yapılan yavaş ve sayılı nefestir. Burnunuzdan 1’den 5’e kadar sayarak alıp ağzınızdan yine 5’e kadar sayarak verebilirsiniz. Diyafram nefesi ise ataklar arasında öğrenilen bir beceridir. Özel Moodist Hastanesi’nin Türkiye’deki yetişkin okurlar için hazırladığı bu yazıda iki istisna var; göğüs ağrısı ilk kez geliyor, geçmiyor ya da kola veya çeneye yayılıyorsa ya da hızlı nefes ilk kez yaşanıyorsa nefes egzersizi beklenmez.
Panik atak, birkaç dakika içinde yükselen yoğun bir korku dalgasıdır ve beden de bu korkuya eşlik eder. NHS’nin panik bozukluk sayfası atak sırasında görülebilen belirtiler arasında kalp çarpıntısı, nefes darlığı, göğüs ağrısı, boğulma hissi, baş dönmesi ve parmaklarda karıncalanmayı sayıyor. NHS’ye göre atakların çoğu 5 ile 20 dakika arasında sürüyor; bir saate kadar uzadığı bildirilen ataklar da var. Aynı sayfa, panik atağın korkutucu olsa da bedene zarar vermediğini yazıyor.
Nefesin hızlanması bu tablonun merkezinde durabilir. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi’nin sağlık ansiklopedisi MedlinePlus, hızlı ve derin nefes almanın (hiperventilasyon) kandaki karbondioksiti düşürdüğünü ve belirtilerin önemli bir kısmının buradan kaynaklandığını açıklıyor. Kaygıya bağlı hiperventilasyonda amacın kandaki karbondioksit düzeyini yeniden yükseltmek olduğunu da ekliyor. Nefes egzersizlerinin ortak noktası, nefesi yavaşlatmak ve nefes vermeyi uzatmaktır. Atağın bedende neden «savaş ya da kaç» tepkisi gibi yaşandığını Moodist’in «Deliriyor Muyum?» yazısı ayrıntılı anlatıyor.
Hangi tekniği seçeceğiniz, atağın içinde mi yoksa iki atak arasında mı olduğunuza göre değişebilir. Teknikleri birbirinden ayıran dört soru var. Nasıl yapılır, ne zaman kullanılır, nefes tutma içeriyor mu ve sınırı nedir?
Aşağıdaki tablo dört nefes tekniğini aynı dört soruyla yan yana koyuyor. Aralarında bir sıralama yok; seçim, tekniği hangi anda kullanacağınıza bağlıdır.
| Teknik | Nasıl yapılır | Ne zaman | Nefes tutma | Sınırı |
|---|---|---|---|---|
| Sayılı yavaş nefes | Burnunuzdan yavaşça alın, ağzınızdan yavaşça verin; her alış ve verişte 1’den 5’e kadar sayın; en az 5 dakika sürdürün (NHS) | Atak sırasında ve ataklar arasında | Yok | İlk denemelerde 5’e kadar sayamayabilirsiniz |
| Büzük dudak nefesi | Dudaklarınızı mum üfler gibi büzün ve nefesi dudaklarınızın arasından yavaşça verin (MedlinePlus) | Nefes hızlandığında, «hava yetmiyor» hissi öne çıktığında | Yok | İlk kez yaşanan hızlı nefes acil bir durum olabilir |
| Diyafram (karın) nefesi | Dik oturup bir elinizi göğsünüze, diğerini karnınızın üst kısmına koyun; burnunuzdan 5’e kadar sayarak alırken karnınızın elinizi ittiğini fark edin; 1–2 saniye tutup balon üfler gibi 5’e kadar sayarak verin (Moodist sınav kaygısı yazısı) | Ataklar arasında, günde 3–4 kez | Kısa, 1–2 saniye | Öğrenilmesi ve düzenli çalışılması gerekir |
| 4-7-8 nefesi | 4 saniye nefes alın, 7 saniye tutun, 8 saniyede yavaşça verin (Moodist bağımlılık krizi yazısı) | Moodist’in bağımlılık krizi yazısında yoğun madde arzusu anı için tarif ediliyor | Var, 7 saniye | NHS ve MedlinePlus’ın panik ve hızlı nefes tariflerinde yer almıyor |
Atak anı için kamu sağlık kaynaklarının tarif ettiği iki teknik, sayılı yavaş nefes ve büzük dudak nefesi, nefes tutma adımı içermiyor; diyafram nefesi ve 4-7-8 ise ataklar arasında çalışılabilecek tekniklerdir.
Atak başladığında ilk iş, korkunun yerine yapılacak bir şey koymaktır. NHS’nin panik bozukluk sayfası atak gelirken beş adım öneriyor. Mümkünse bulunduğunuz yerde kalın, yavaş ve derin nefes alın, atağın geçeceğini kendinize hatırlatın, dikkatinizi sizi sakinleştiren olumlu imgelere verin ve yaşadığınızın hayati bir tehlike olmadığını hatırlayın. Göğüs ağrısı ya da ilk kez yaşanan hızlı nefes varsa bu adımların yerine 112 aranır; ayrımın nasıl yapılacağı bir sonraki bölümde yer alıyor.
NHS’nin stres, kaygı ve panik için önerdiği sakinleştirici nefes egzersizi birkaç dakika sürüyor ve oturarak, ayakta ya da uzanarak yapılabiliyor.
NHS, ilk denemelerde 5’e kadar sayamayabileceğinizi de not ediyor. Sayı kısa kalsa da nefes vermeyi nefes almaktan uzun tutmaya çalışabilirsiniz.
«Nefes alamıyorum» hissi panik atağın en korkutucu yanlarından biri olabilir. MedlinePlus, kaygıya bağlı hızlı nefeste büzük dudak nefesini öneriyor; dudakları mum üfler gibi büzüp nefesi yavaşça vermek, doğru miktarda karbondioksit vermeye yardım ediyor. Aynı kaynak, ev yöntemlerinin nedeni daha önce hekim tarafından kaygı ya da panik olarak belirlenmiş hızlı nefes için geçerli olduğunu, hızlı nefesin ilk kez yaşanmasının ise acil bir durum olabileceğini yazıyor.
Dikkati şimdiye çekmek de nefesi yavaşlatmayı kolaylaştırabilir. Moodist’in sınav kaygısı yazısında yer alan beş duyu egzersizinde çevrede görülebilen beş, dokunulabilen dört şey sırayla fark edilir.
Atağı yaşayanın yanında sakin kalan bir yakın, nefesin yavaşlamasına yardım edebilir. MedlinePlus, yakınların sakin ve yumuşak bir sesle «iyi gidiyorsun», «kalp krizi geçirmiyorsun», «ölmeyeceksin» gibi güvence veren sözler kurmasını öneriyor; kendi nefesinizi yavaş tutmanız da örnek olabilir. Göğüs ağrısı, bilinç bulanıklığı ya da ilk kez yaşanan bir tablo varsa güvence vermek yerine 112 aranır.
Göğüs ağrısı hem panik atakta hem kalp krizinde görülebildiği için iki tabloyu evde kesin olarak ayırmak her zaman mümkün olmayabilir. Moodist’in fiziksel belirtiler yazısı, panik krizi geçiren birinin göğsünde kalp krizi geçirmek üzereymiş gibi baskı ve yanma hissedebileceğini anlatıyor. NHS de panik atak belirtilerinin çoğunun başka sağlık sorunlarında da görülebileceğini hatırlatıyor.
NHS’nin göğüs ağrısı sayfası geçmeyen ani göğüs ağrısında ya da göğüste sıkışma, baskı veya yanma hissinde hemen acil yardım çağrılmasını öneriyor. Kola, boyna, çeneye, mideye ya da sırta yayılan ağrı ve terleme, bulantı, sersemlik ya da nefes darlığıyla birlikte gelen göğüs ağrısı da aynı listede yer alıyor. Türkiye’de bu durumlarda 112 aranır. Aynı sayfa, endişe ya da stresli bir durumla başlayan, çoğu zaman keskin ve sürekli ağrıyı, hızlanan kalp atışı, terleme ve baş dönmesiyle birlikte kaygı ya da panik atağın olası nedenleri arasında sayıyor.
NHS’nin göğüs ağrısı sayfasına göre ileri yaş, sigara, fazla kilo, yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol ve ailede 60 yaşından önce kalp krizi öyküsü kalp sorunu olasılığını artırıyor. Daha önce panik atak tanısı almış olmanız, yeni ve farklı bir göğüs ağrısının değerlendirilmesini gereksiz kılmaz.
Panik atak yaşayan birinin karşılaşabileceği altı durum ve her biri için atılabilecek ilk adım aşağıda yer alıyor. Listedeki adımlar hekim değerlendirmesinin yerine geçmez.
Nefes egzersizleri atak sırasında belirtileri hafifletmeye yardımcı olabilir; tekrarlamayı azaltmaya yönelik öneriler ise ataklar arasında yapılacak değişiklikleri kapsıyor. NHS’nin panik bozukluk sayfası yeni bir atağı önlemeye yardımcı olabilecek adımlar arasında bilişsel davranışçı terapi ilkelerine dayanan bir kendi kendine yardım kitabı okumayı, yoga ve pilates gibi gevşemeye yardım eden etkinlikleri, nefes egzersizlerini öğrenmeyi ve düzenli fiziksel egzersizi sayıyor. Aynı sayfa şekerli yiyecek ve içeceklerden, kafeinden ve alkolden uzak durmayı, sigarayı bırakmayı öneriyor; NHS’ye göre bunların hepsi atakları kötüleştirebiliyor.
Bir nefes tekniğini ilk kez atak sırasında öğrenmeye çalışmak zor olabilir. NHS, sakinleştirici nefes egzersizinin günlük rutinin bir parçası olarak düzenli yapıldığında en fazla yararı sağladığını yazıyor. Moodist’in sınav kaygısı yazısı da diyafram nefesinin günde 3–4 kez düzenli yapılmasını öneriyor. Sakin bir anda öğrenilen teknik, atak geldiğinde daha kolay hatırlanabilir.
Tetikleyiciyi tanımanın pratik yolu, her ataktan sonra kısa bir not almaktır. Notunuza atağın tarihini ve saatini, nerede olduğunuzu, öncesinde neler olduğunu (kahve, alkol, uykusuz bir gece, kalabalık bir ortam, stresli bir konuşma), atağın ne kadar sürdüğünü ve ne yaptığınızı yazabilirsiniz. Atak korkusuyla vazgeçtiğiniz planları da ayrıca not etmekte fayda var. NHS, panik bozuklukta kişinin atağı tetikleyeceğinden korktuğu durumlardan kaçınmaya başlayabildiğini ve bunun «korkudan korkma» döngüsü kurabildiğini anlatıyor.
Notlarda bir örüntü görmek, örneğin atakların çoğunun kahveden sonra geldiğini fark etmek, bir hipotezdir. Değişiklik de bir deneme olarak düşünülebilir; örneğin kafein birkaç hafta azaltılıp notlardaki atak sıklığına bakılabilir.
Birkaç hafta sonra notlarınızı ilk haftalarla karşılaştırabilirsiniz. Atakların sıklığı, süresi ve atak korkusuyla kaçındığınız yerlerin sayısı değişiklik olup olmadığını gösterebilir. Ataklar azalmıyor ya da kaçındığınız yerler artıyorsa, kendi başınıza yaptığınız değişikliklerin yanında uzman değerlendirmesine ihtiyaç olabilir. Notlarınızı görüşmeye götürmek, hekimin tabloyu tahmine değil gözleme dayanarak değerlendirmesini kolaylaştırır.
Her panik atak panik bozukluk anlamına gelmez. İngiltere’nin klinik kılavuz kurumu NICE, bir panik atağın her zaman panik bozukluk olmadığını ve atağın uygun şekilde ele alınmasının panik bozukluğun gelişimini sınırlayabileceğini yazıyor. NHS’ye göre panik bozukluk tanısı, düzenli ve beklenmedik panik ataklarının ardından bir sonraki atak hakkında en az bir ay süren sürekli endişe olduğunda konabiliyor.
Ataklar düzenli ve beklenmedik geliyorsa, bir sonraki atağın korkusu günlerinizi kaplıyorsa ya da bu korku yüzünden toplu taşımadan, kalabalıktan veya evden çıkmaktan kaçınmaya başladıysanız bir psikiyatri uzmanına başvurabilirsiniz. Moodist’in «Deliriyor Muyum?» yazısı da sık panik atak geçirip bunun korkusuyla yaşamayı profesyonel yardım gerektiren durumlar arasında sayıyor. NHS’ye göre konuşma terapileri ve ilaç panik bozukluğun başlıca tedavileridir ve tedavi edilmeyen panik bozukluk agorafobi ya da alkol ve madde sorunu riskini artırabilir. Tedavinin ne kadar sürebileceğini Moodist’in psikiyatrik tedavi süresi yazısı anlatıyor.
Yaşadığınız şeyin panik atak olup olmadığına bu yazı karar veremez; o kararı görüşme ve muayeneden sonra hekim verir. Nefes teknikleri tedavinin yerini tutmaz ve hangi tekniğin sizin için uygun olduğunu, varsa astım ya da kalp hastalığı gibi eşlik eden durumlarla birlikte hekiminiz değerlendirir. İlaç adları, dozlar ve tedavi seçenekleri arasındaki seçim bu yazının konusu değildir. Çocuk ve ergenlerdeki panik belirtileri de kapsam dışındadır; NHS çocuğunda panik bozukluk belirtileri görülen ailelerin hekime başvurmasını öneriyor. Kaygının ne zaman hastalık sayıldığını Moodist’in anksiyete bozukluğu yazısı ele alıyor.
Panik atak geçer, ama çoğu zaman kendi süresini tamamlayarak. NHS atak gelirken kendinize atağın geçeceğini hatırlatmanızı öneriyor; nefesi yavaşlatmak bu dakikaları daha katlanılır kılabilir.
NHS, alkolün panik ataklarını kötüleştirebileceğini yazıyor. Alkolün ilk anda verdiği gevşemenin zamanla kaygıyı nasıl artırabildiğini Moodist’in kaygıyı alkolle yatıştırmak yazısı anlatıyor.
Gerginlik anında içki yerine birkaç dakikalık sayılı yavaş nefes, kısa bir yürüyüş ya da bir yakını aramak denenebilir. Kaygıyı kendi yollarınızla yatıştıramadığınızı fark ediyorsanız bir psikiyatri uzmanıyla görüşmek ilk adım olabilir.
Panik atak sırasında kişinin bilinci çoğu zaman yerindedir ve yaşadıklarını sonradan anlatabilir; psikotik atakta ise kişinin gerçekliği değerlendirme biçiminde ciddi bir bozulma olur. Farkı Moodist’in psikotik atak yazısı ayrıntılı anlatıyor.
Hayır. Panik atak tek bir korku dalgasıdır ve panik bozukluğu olmayan birinde de görülebilir; panik bozukluk ise anksiyete bozukluklarından biridir ve düzenli, beklenmedik ataklarla birlikte bir sonraki atak hakkında süren endişeyle tanımlanır.
Panik atak sırasında yapılacak nefes egzersizi, nefesi tutmadan yavaşlatan bir tekniktir. Burundan alıp ağızdan vererek 5’e kadar sayabilir ya da nefesi büzük dudaklarla yavaşça bırakabilirsiniz. Diyafram nefesi ve 4-7-8 gibi nefes tutma içeren teknikler ise ataklar arasında, sakin bir anda çalışılabilir. Göğüs ağrısı ilk kez geliyor, geçmiyor ya da kola veya çeneye yayılıyorsa ya da hızlı nefes ilk kez yaşanıyorsa nefes egzersizi beklenmez, 112 aranır. Ataklar düzenli hale geldiyse ya da bir sonraki atağın korkusu hayatınızı daraltıyorsa uzman desteği gündeme gelir. Özel Moodist Hastanesi Yetişkin Psikiyatri Birimi’nde panik atak şikayetiyle başvuranlar önce psikiyatri değerlendirmesinden geçer ve tedavi planı görüşme sonucuna göre kişiye özel belirlenir.
Bu içerik faydalı oldu mu?Görüşünüz içeriklerimizi geliştirmemize yardımcı olur.
Geri bildiriminiz için teşekkürler!
Konuyla ilgili uzman desteği almak ister misiniz?
Görüşlerinizi bizimle paylaşın
Hangi konuda daha fazla bilgi almak isterdiniz? Geri bildiriminiz içeriğimizi geliştirmemize katkı sağlar.
Teşekkürler, WhatsApp açılıyor!
Mesajınız hazırlandı. Göndermek için WhatsApp'tan onaylayın.
Bu içerik Özel Moodist Psikiyatri Hastanesi'nin psikiyatri, nöroloji, klinik psikoloji ve bağımlılık tedavisi alanlarında uzmanlaşmış klinisyenlerinden oluşan ekibi tarafından hazırlanmıştır. Tüm içerikler güncel bilimsel literatür temel alınarak oluşturulmakta ve düzenli olarak güncellenmektedir.
Şu an çevrimiçi · Bugün randevu alınabilir
Bugün nasıl
hissediyorsunuz?
Uzman ekibimiz size en kısa sürede yardımcı olmaya hazır.
7/24 Acil
Psikiyatri
Kriz anında yanınızdayız. Bizi hemen arayın.
35+ uzman,
tek çatı altında
Psikiyatri, nöroloji, psikoloji ve bağımlılık tedavisi.
Aynı gün
görüşme imkânı
Online veya telefonla kolayca randevu oluşturun.
T.C. Sağlık Bakanlığı Ruhsatlı · AMATEM Yetkili · Anlaşmalı Kurumlar Kabul Edilir
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için, amaçlarla sınırlı ve gizliliğe uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Çerezleri nasıl kullandığımızı incelemek ve çerezleri nasıl kontrol edebileceğinizi öğrenmek için Çerez Politikasını inceleyebilirsiniz. Detaylı bilgi