Sosyal Fobi Nedir, Nasıl Tedavi Edilir? Utangaçlıktan Farkı ve İlaçsız Tedavi (Yetişkinler İçin Rehber)

İncelenmiş İçerik Klinik Ekip Tarafından Onaylandı

Bu içerik Moodist Psikiyatri Hastanesi'nin psikiyatri, nöroloji ve psikoloji uzmanlarından oluşan klinik ekibi tarafından incelenmiş ve onaylanmıştır. Güncel bilimsel literatür ile klinik pratiğe dayanmaktadır.

---

+8

Moodist Klinik Uzman Ekibi Psikiyatri · Nöroloji · Psikoloji

Güncel bilgi · 

Ekibimizi tanıyın →

Kalabalık bir masada söz almak ya da tanımadığınız biriyle telefonda konuşmak sizi günler önceden tedirgin ediyorsa, bunun tedavi gerektiren bir durum olup olmadığını merak ediyor olabilirsiniz. Sosyal fobi, yani sosyal anksiyete bozukluğu, tedavisi olan bir kaygı bozukluğudur. Yetişkinlerde klinik kılavuzun ilk önerdiği seçenek ilaç içermeyen, sosyal fobiye özgü bilişsel davranışçı terapidir. Rehberi Türkiye’deki yetişkin okurlar ve yakınları için Özel Moodist Hastanesi editör ekibi hazırladı. Rehberdeki adımlar kendinize zarar verme düşüncesi dışındaki durumlar içindir; böyle bir düşünce varsa beklemeden 112 aranır.

Sosyal Fobi Nedir, Kimlerde Başlar?

Toplantıda sıranın size gelmesini beklerken kalbinizin hızlandığını, sesinizin titreyeceğinden korktuğunuzu ya da restoranda garsonu çağırmak yerine siparişi arkadaşınıza bıraktığınızı düşünün. Sosyal fobi yaşayan birçok kişi günlük hayatını bu küçük kaçışların etrafında kurar. Dışarıdan sakin görünen biri, içeride sürekli “rezil olacağım” düşüncesiyle uğraşıyor olabilir.

Amerikan Psikiyatri Birliği’nin DSM-5-TR tabanlı hasta bilgilendirmesine göre sosyal anksiyete bozukluğu, sosyal ya da performans gerektiren durumlarda yargılanma, utanç duyma ya da reddedilme korkusunun yoğun yaşanmasıdır. Kişi bu durumlardan kaçınır ya da onlara büyük bir kaygıyla katlanır. Korku günlük işleyişte sorun yaratır ve en az altı ay sürer (Amerikan Psikiyatri Birliği, What are Anxiety Disorders?, 2026).

Türkiye Psikiyatri Derneği’nin halka yönelik bilgilendirmesi, sosyal fobinin çoğunlukla erken ve geç ergenlik arasında, 10 ile 17 yaşları arasında başladığını ve yaşam boyu görülme oranının yüzde 2 ile 13 arasında bildirildiğini aktarıyor (kaynak 3, Türkiye Psikiyatri Derneği Halka Yönelik Bilgiler). Korkular pek çok sosyal durumu kapsayabilir ya da yalnızca imza atmak, topluluk önünde yemek yemek, konuşma yapmak gibi birkaç duruma sınırlı kalabilir.

Dünya Sağlık Örgütü de sosyal anksiyete bozukluğunu kaygı bozuklukları arasında sayar ve kaygı belirtilerinin sıklıkla çocukluk ya da ergenlikte başlayıp yetişkinliğe taşındığını belirtir (WHO, Anxiety disorders, 2026). Yani yıllardır “benim huyum böyle” diye yaşanan bir kaygı, yetişkinlikte ilk kez adı konan bir durum olabilir.

Utangaçlık ile Sosyal Fobi Arasındaki Fark

Utangaçlık bir kişilik özelliğidir ve çoğu zaman yaşamı durdurmaz. Yeni bir ortama girmek hemen herkeste biraz gerginlik yaratır. Utangaç biri ilk dakikalarda sessiz kalabilir, ama ortama ısındıkça konuşur ve gitmek istediği davete yine de gider.

Türkiye Psikiyatri Derneği aynı ayrımı çekingenlik üzerinden yapar. Toplulukta konuşurken ya da kendini ifade ederken çekinmek sık görülür ve büyük kısmı hastalık kapsamında sayılmaz. Hatta “yapamazsam rezil olur muyum?” düşüncesi kişiyi hazırlanmaya iter. Sosyal fobiden söz edebilmek için korkunun yanında kaçınma davranışı olması ya da kişinin duruma büyük bir sıkıntıyla katlanması gerekir. Gerçek bir korku nedeni varsa, örneğin sözlüye hiç çalışmamış bir öğrencinin adının okunmasından korkması gibi, tablo sosyal fobi sayılmaz.

Ayrımı gündelik hayatta şu farklar belirginleştirir:

• Süre. Utangaçlıkta gerginlik ortama alıştıkça azalır. Sosyal fobide korku haftalarca, aylarca aynı durumlarda tekrar eder ve tanı için en az altı aylık bir süre aranır.
• Kaçınma. Utangaç biri zorlansa da gider. Sosyal fobi yaşayan kişi iş görüşmesini erteleyebilir, terfiyi reddedebilir, arkadaşının düğününe gitmemek için bahane bulabilir.
• Olay sonrası. Sosyal fobide kişi bir buluşmanın ardından saatlerce ne söylediğini, nasıl göründüğünü zihninde yeniden oynatır.
• Etki. Sosyal fobi iş, okul ve ilişkiler gibi alanlarda belirgin sorun yaratır. Utangaçlık ise genellikle kişinin istediği hayatı kurmasına engel olmaz.

Türkiye Psikiyatri Derneği’nin dikkat çektiği bir nokta daha var. Sosyal fobiye eşlik eden sessizlik ve geri durma toplumda çoğu zaman “efendilik” olarak görülür, bu da kişinin yardım aramasını geciktirebilir. İletişim becerilerini güçlendirmeye dönük gündelik öneriler için Utangaçlık Nasıl Yenilir? yazısına bakabilirsiniz. Denemelere rağmen kaygınız azalmıyorsa konu artık yalnızca utangaçlık olmayabilir.

Sosyal Fobi Belirtileri Nasıl Anlaşılır?

Sosyal fobinin belirtileri üç katmanda görülür. Bedende, zihinde ve davranışta. Üçü aynı anda yaşanabilir ve kişi çoğu zaman en çok bedensel belirtilerin başkaları tarafından fark edilmesinden korkar.

Türkiye Psikiyatri Derneği korkulan durumla karşılaşıldığında ortaya çıkan bedensel belirtiler arasında yüz kızarması, terleme, ağız kuruluğu, çarpıntı, nefes darlığı, mide ve bağırsak rahatsızlığı, kas gerginliği ve titremeyi sayar. Aynı anda akıldan “yetersizim, hata yapmamalıyım, kaygılı olduğumu belli etmemeliyim” gibi düşünceler geçer.

NICE kılavuzu değerlendirmede nelere bakılması gerektiğini ayrıntılı listeler (NICE CG159, öneri 1.2.7, 2013). Kişinin korktuğu ve kaçındığı sosyal durumlar, o durumlarda olmasından korktuğu şey, kendine dair zihnindeki görüntü ve “güvenlik davranışları” bunların başında gelir. Güvenlik davranışı, kişinin kaygısını gizlemek için yaptığı küçük hamlelerdir. Göz temasından kaçınmak, ellerin titrediği görülmesin diye bardağı iki elle tutmak ya da konuşmayı önceden ezberlemek buna örnektir.

Kılavuz iki zihinsel alışkanlığı da ayrıca anar. Olay öncesi kaygılı hazırlık, yani bir toplantıyı günler önce kafada defalarca yaşamak. Olay sonrası tekrar, yani eve dönünce her cümleyi yeniden tartmak. Kişi bu döngüde, kaçındığı ya da atlattığı her durumdan korkusunu doğrulayan bir sonuç çıkarır.

Belirtiler tek başına tanı anlamına gelmez. Hangi durumların tanı ölçütlerini karşıladığını ancak bir ruh sağlığı uzmanının yapacağı değerlendirme gösterir. NICE, değerlendirmede depresyon, başka kaygı bozuklukları, alkol ve madde kullanımı gibi eşlik edebilecek durumlara da bakılmasını önerir (NICE CG159, öneri 1.2.5, 2013).

Kılavuzda Yer Alan Tedavi Seçenekleri

Sosyal fobi tedavisinde tek bir yol yoktur, ama seçeneklerin sırası bellidir. NICE kılavuzu yetişkinler için önce ilaçsız bir psikolojik tedaviyi, bunu istemeyenler için başka seçenekleri tanımlar. Aşağıdaki tablo, kılavuzun yetişkin bölümünde yapısı tarif edilen beş seçeneği aynı ölçütlerle yan yana koyuyor.

Tablodaki seans ve süre değerleri NICE CG159 önerilerinin 1.3.13-1.3.25 maddelerinden alındı (NICE, 2013). Seçenekler kılavuzun kendi öneri sırasıyla dizildi ve bir başarı puanı taşımıyor. Hangi seçeneğin kime uyduğu, tanıyı koyan hekimle ve tedaviyi yürütecek terapistle birlikte belirlenir.

Bilişsel Davranışçı Terapi Sosyal Fobide Nasıl Uygulanır?

Bilişsel davranışçı terapi (BDT), düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağa odaklanan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Türkiye Psikiyatri Derneği sosyal fobide en sık uygulanan terapi biçiminin BDT olduğunu belirtir. NICE ise genel bir BDT yerine sosyal fobi için özel olarak geliştirilmiş bir modelin kullanılmasını ister.

Kılavuzun tarif ettiği Clark-Wells modelinde seanslar belli bir sırayla ilerler (NICE CG159, öneri 1.3.13, 2013). Önce sosyal kaygının nasıl işlediği anlatılır. Ardından kişinin dikkatini kendi bedenine ve görüntüsüne kilitlemesinin kaygıyı nasıl artırdığı deneyimle gösterilir. Kişi, zihnindeki olumsuz görüntüyü video geri bildirimiyle gerçek görüntüsüyle karşılaştırır. Dikkati dışarıya, konuşulan kişiye ve konuya çevirme üzerine çalışılır.

Programın önemli bir kısmı davranış deneyleridir. Kişi seans içinde “sesim titrerse herkes fark eder” gibi bir inancı küçük bir deneyle sınar ve bunun devamını ev ödevi olarak sürdürür. Geçmişteki utandırıcı sosyal anıların yeniden işlenmesi, temel inançların gözden geçirilmesi ve nüksü önleme çalışması da programın parçasıdır.

Heimberg modeli ise düşünceleri yeniden yapılandırma ile korkulan durumlara kademeli maruz bırakmayı birleştirir (NICE CG159, öneri 1.3.14, 2013). Maruz bırakma hem seanslarda hem de ev ödevi olarak yapılır.

Maruz Bırakma Çalışmaları Nasıl İlerler?

Maruz bırakma, kaçınılan durumlarla planlı ve kademeli biçimde yüzleşmektir. Çalışma genellikle kişinin en az korktuğu durumdan başlar. Tanımadığı birine saati sormak, ardından küçük bir toplantıda tek bir soru sormak, daha sonra kısa bir sunum yapmak gibi adımlarla ilerler.

Amaç kaygıyı hiç hissetmemek olarak konmaz. Kişi, korktuğu sonucun çoğu zaman gerçekleşmediğini ve kaygının kaçmadan da azalabildiğini deneyimle öğrenir. Adımların sırası ve hızı terapistle birlikte belirlenir ve NICE, ilerlemenin seans seans ölçeklerle izlenmesini önerir (NICE CG159, öneri 1.3.1, 2013).

Psikoterapi yöntemlerine genel bir bakış için Psikoterapi Yöntemleri yazısı BDT’yi ve diğer yöntemleri ayrıntılı anlatıyor.

Sosyal Fobi İlaçsız Geçer mi?

Sosyal fobi için ilaç her zaman şart sayılmaz. NICE kılavuzu tanı almış yetişkinlere ilk seçenek olarak ilaç içermeyen, sosyal fobiye özgü bireysel BDT önerir (NICE CG159, öneri 1.3.2, 2013). Yani ilaçsız tedavi, kılavuzda bir yedek plan olarak durmaz, ilk basamakta yer alır.

“Geçer mi?” sorusunun cevabı ise kişiden kişiye değişir. Türkiye Psikiyatri Derneği, eşlik eden başka psikiyatrik hastalıkların varlığı, başlangıç yaşının erken olması ve kişinin tedavi isteği gibi etkenlerin tedavinin seyrini etkilediğini belirtir ve gerçekçi beklentiler içinde olmayı önerir. Terapinin kimde ne kadar düzelme sağlayacağını önceden kesin olarak söylemek mümkün değildir.

BDT’yi istemeyen ama yine de ilaçsız ilerlemek isteyen yetişkinler için kılavuzun ikinci önerisi BDT temelli desteklenmiş kendi kendine yardımdır (NICE CG159, öneri 1.3.4, 2013). Hem BDT’yi hem ilacı istemeyenler için ise kısa süreli psikodinamik psikoterapi düşünülebilir. Kılavuz bu seçeneğin klinik etkinliğinin diğerlerine göre daha sınırlı olduğunu açıkça not eder.

İlaçsız başlamak, ilacın hiçbir zaman gündeme gelmeyeceği anlamına gelmez. Belirtilerin şiddeti, eşlik eden depresyon ya da terapiye alınan yanıt değerlendirildikçe plan değişebilir. Kararı tanıyı koyan hekim, kişinin tercihini de dikkate alarak verir.

İlaç Tedavisi Hangi Durumda Gündeme Gelir?

NICE kılavuzuna göre ilaç tedavisi iki ana durumda konuşulur. Birincil durumda kişi bilişsel davranışçı yöntemleri istemez ve ilacı tercih eder. Kılavuz bu durumda önce kişinin terapiyi neden istemediğinin ve varsa endişelerinin konuşulmasını ister (NICE CG159, öneri 1.3.5, 2013). Diğer durumda bireysel BDT yeterli bir süre uygulanmış ama belirtiler yalnızca kısmen azalmıştır. Kılavuz bu tabloda ilacın BDT ile birlikte düşünülmesini önerir (öneri 1.3.8).

Yol ters yönde de işler. İlk seçilen ilaca 10-12 hafta sonunda yalnızca kısmi yanıt alınan yetişkinlere kılavuz bireysel BDT eklenmesini önerir (NICE CG159, öneri 1.3.9, 2013). Yani ilaç ve terapi birbirinin rakibi olarak görülmez, aynı planın iki parçası olabilir.

Başlamadan önce hekimin anlatması beklenen konular da kılavuzda tek tek sayılır. Olası yararlar, yan etkiler, bırakma belirtileri, etkinin 2 hafta ya da daha uzun sürede ortaya çıkması ve ilacın reçete edildiği gibi kullanılmasının önemi bunlar arasındadır (öneri 1.3.17). 30 yaşın altındaki kişilerde ilk haftalarda daha sık görüşme ve kendine zarar verme düşüncelerine karşı yakın izlem önerilir (öneri 1.3.20).

İlaç adı ve dozu rehberin konusu değildir. İlaca başlama, ilacı değiştirme ve bırakma kararı yalnızca muayene eden hekime aittir. Kılavuz ilaç bırakılırken dozun kademeli azaltılmasını önerir (öneri 1.3.25). İlacı kendi başınıza kesmeyin, bırakma kararını hekiminizle verin.

Sosyal Fobi Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Kılavuzdaki programlara bakıldığında sosyal fobiye özgü bireysel BDT yaklaşık 4 ayda tamamlanacak biçimde tarif edilir (NICE CG159, öneri 1.3.13 ve 1.3.14, 2013). Desteklenmiş kendi kendine yardım 3-4 ay, kısa süreli psikodinamik psikoterapi 6-8 ay olarak tanımlanır. Söz konusu süreler bir programın yapısını anlatır ve kişinin ne zaman iyileşeceğine dair bir söz vermez.

İlaç tedavisinde süre farklı işler. Kılavuza göre ilk 3 ayda iyi yanıt alınırsa ilaç en az 6 ay daha sürdürülür (NICE CG159, öneri 1.3.24, 2013). Türkiye Psikiyatri Derneği de ilacın etkili olup olmadığına karar vermek için belli bir süre beklenmesi gerektiğini vurgular. Seans sayısı, görüşme sıklığı ve tedavinin ne zaman sonlanacağı ilk değerlendirmeden sonra uzmanla birlikte konuşulur.

Sosyal Fobi Tamamen Geçer mi?

Herkes için geçerli tek bir cevap yok. Bazı kişiler tedavi sonunda korktuğu durumlara rahatça girebilir, bazıları ise kaygıyı tamamen kaybetmese de artık ondan kaçmadan yaşamayı öğrenir. İki sonuç da günlük hayatta belirgin bir fark yaratabilir.

Tedavinin “kontrol” boyutu kılavuzda da görülür. Hem Clark-Wells hem Heimberg programı nüksü önleme çalışmasıyla biter. Belirtilerin ilerleyen dönemde yeniden artması durumunda hekimle ya da terapistle yeniden görüşmek, tedavinin olağan bir parçası sayılır.

Evde Kendi Başınıza Yapabilecekleriniz

Evde yapılanlar tedavinin yerini tutmaz, ama ilk adımı kolaylaştırabilir. Kılavuzun tanımladığı kendi kendine yardım biçimi, BDT temelli bir kitabın bir uzmanın desteğiyle ve belli bir plan içinde kullanılmasıdır (NICE CG159, öneri 1.3.15, 2013). Desteksiz denemeler bir başlangıç olabilir, ama kılavuzun kastettiği program bu değildir.

Profesyonel destek beklerken ya da onunla birlikte şu adımlar işe yarayabilir:

• Hangi durumlardan kaçındığınızı ve o durumlarda ne olmasından korktuğunuzu birkaç hafta not edin. Değerlendirmede uzmanın soracağı bilgiler büyük ölçüde bunlardır.
• Kaygıyı gizlemek için yaptığınız küçük hamleleri fark edin. Göz temasından kaçınmak ya da konuşmayı ezberlemek gibi davranışlar kısa vadede rahatlatır, uzun vadede korkuyu besleyebilir.
• Kaygıyı yatıştırmak için alkole başvurmayın. NICE, sosyal fobi yaşayan kişilerde alkol ya da madde kullanımının çoğu zaman sosyal ortamlardaki kaygıyı azaltma çabası olduğunu belirtir (öneri 1.2.11). Alkolün kaygı üzerindeki etkisi için Kaygıyı Alkolle Yatıştırmak yazısına bakabilirsiniz.
• Küçük bir sosyal adımı planlayıp sonrasında ne olduğunu yazın. Korktuğunuz sonuçla gerçekte yaşanan arasındaki fark, terapide üzerinde çalışılacak malzemedir.

Kılavuz bazı yöntemleri sosyal fobi tedavisinde önermez (NICE CG159, bölüm 1.6, 2013). Reçetesiz satılan bitkisel ya da sakinleştirici ürünler bunlardan biridir (öneri 1.6.4). Yüz kızarması ve aşırı terleme için cerrahi girişim de bu listededir (öneri 1.6.6).

Ne Zaman Psikiyatristten Yardım Almak Gerekir?

Kaygı iş, okul, ilişkiler ya da günlük işler üzerinde belirgin bir kısıtlama yaratıyorsa, haftalarca aynı durumlarda tekrar ediyorsa ve azaltma çabaları sonuç vermiyorsa bir psikiyatri uzmanı ya da klinik psikologla görüşmek yerinde olur. Tanıyı ve ilaç kararını psikiyatri uzmanı verir, psikoterapi kısmı klinik psikologla sürebilir. Dünya Sağlık Örgütü, kaygı bozukluğu olup tedaviye ihtiyacı olanların yalnızca yaklaşık dörtte birinin (yüzde 27,6) herhangi bir tedavi aldığını bildiriyor (WHO, Anxiety disorders, 2026). Engeller arasında durumun tedavi edilebilir olduğunun bilinmemesi ve damgalanma korkusu sayılıyor.

İlk görüşmeye gitmek bile zor gelebilir. NICE bu durumu öngörür ve ilk temasın telefonla ya da internet üzerinden kurulabileceğini, sonraki değerlendirme ve tedavinin yüz yüze hedeflenmesini önerir (NICE CG159, öneri 1.2.4, 2013). Kaygının ne zaman hastalık düzeyine ulaştığına dair genel çerçeve için Kaygı Ne Zaman Hastalık Olur? yazısı yardımcı olabilir.

Aşağıdaki tablo, okurların sık anlattığı durumları ve her birinde atılabilecek ilk adımı özetliyor. Tablo bir tanı aracı sayılmaz. Dayanağı NICE CG159 önerileri (NICE, 2013) ve Türkiye Psikiyatri Derneği bilgilendirmesidir (kaynak 1 ve 3).

Satırlar farklı olsa da ortak çizgi aynı. Kaygı hayatınızı daraltıyorsa ilk adım bir değerlendirmedir, tedavi yöntemi ise o değerlendirmeden sonra birlikte seçilir.

Yakınınız İçin Araştırıyorsanız

Yetişkin bir yakınınızın sosyal ortamlardan giderek çekildiğini görüyorsanız, onu kalabalığa “alışsın” diye zorlamak genellikle işe yaramaz. Kaygıyı küçümseyen “herkes utanır, abartıyorsun” gibi sözler, yakınınızın yaşadığını anlatmasını da zorlaştırabilir.

Daha yararlı olan, gözlemlerinizi yargılamadan paylaşmak ve kararı ona bırakmaktır. Hangi uzmana gidebileceğini birlikte araştırmayı, ilk görüşmeye eşlik etmeyi ya da randevuyu telefonla almakta zorlanıyorsa bu adımda destek olmayı teklif edebilirsiniz. Randevu almak için telefon açmak bile sosyal fobi yaşayan biri için büyük bir engel olabilir.

Yakınınız kaygısını alkolle yatıştırıyorsa ya da kendine zarar vermekten söz ediyorsa durum farklıdır. Zarar verme düşüncesinde hiçbir randevu beklenmez ve 112 Acil Çağrı Merkezi aranır.

Bu Rehber Neyi Söylemiyor?

Rehber tanı koymaz ve kimseye ilaç önermez. Yazılan belirtiler ve tablo, “bu durum bir uzmana danışmayı gerektiriyor mu” sorusuna yardım etmek içindir. Kendi durumunuzun sosyal anksiyete bozukluğu olup olmadığını ancak bir ruh sağlığı uzmanının değerlendirmesi gösterebilir.

Tedavi süreleri NICE kılavuzundaki programların yapısını anlatır ve kişisel bir iyileşme süresi tahmini sayılmaz. Kılavuz İngiltere’de 2013’te yayımlandı. Türkiye’deki uygulama kurumdan kuruma farklı olabilir. İlaç adı ve doz rehberin kapsamı dışında bırakıldı. Tanı ölçütleri DSM-5-TR’den birebir aktarılmadı, yalnızca Amerikan Psikiyatri Birliği’nin kamuya açık özetine dayanıldı.

Çocuk ve ergenlerde sosyal kaygı ayrı bir değerlendirme gerektirir ve rehberde ele alınmadı. Özgül fobiler ve sosyal fobinin nedenlerine dair ayrıntılı bilgi için Fobik Bozukluklar sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sosyal fobiyi tedavi etmek için en az kaç seans gerekir? Kılavuz herkes için geçerli bir asgari seans sayısı vermez, tarif ettiği programların yapısını verir. Sosyal fobiye özgü bireysel BDT, Clark-Wells modelinde 90 dakikalık en çok 14 seanstan, Heimberg modelinde 60 dakikalık 15 seans ve 90 dakikalık 1 maruz bırakma seansından oluşur ve ikisi de yaklaşık 4 ay sürer (NICE CG159, öneri 1.3.13 ve 1.3.14, 2013). Kişinin kaç seansa ihtiyaç duyacağını tedaviyi yürüten uzman belirler.

Grup terapisi sosyal fobi için faydalı mı? Grup BDT sosyal fobide kullanılan bir seçenektir ve kılavuz onun birçok girişimden daha etkili olduğuna dair kanıt bulunduğunu not eder. Ancak NICE, grup BDT’nin bireysel BDT’ye tercih edilerek rutin olarak sunulmamasını önerir. Hangisinin size uyduğunu terapistinizle konuşabilirsiniz.

Yaşam tarzı değişiklikleri sosyal kaygıyı azaltır mı? Dünya Sağlık Örgütü düzenli egzersiz programlarının yetişkinlerde kaygı bozukluklarını önlemede etkili olabildiğini, gevşeme becerilerinin de belirtileri hafifletebildiğini aktarır. Uyku düzeni ve alkolden uzak durmak da genel ruh sağlığını destekler. Ancak tanı konmuş bir sosyal fobide bu adımlar kılavuzun önerdiği tedavinin yerini tutmaz.

İnternetteki sosyal anksiyete testleri tanı koyar mı? Hayır. Kısa ölçekler ve sorular yalnızca tarama içindir. NICE, bir tarama sorusu olumlu çıktığında değerlendirmenin bu konuda yetkin bir uzman tarafından yapılmasını önerir. Tanı, uzmanın yapacağı ayrıntılı görüşmeyle konur.

Sosyal fobi başka sorunlara yol açar mı? Dünya Sağlık Örgütü kaygı bozukluklarının depresyon ve madde kullanım bozukluğu riskini artırdığını belirtir. NICE de değerlendirmede depresyon, başka kaygı bozuklukları ve alkol kullanımı gibi eşlik eden durumlara bakılmasını ister. Birlikte görülen bir durum varsa tedavi planı ikisini birlikte gözetir.

Sonuç: Sosyal Fobi Tedavisi Olan Bir Durumdur, İlk Adım Değerlendirmedir

Sosyal fobi, utangaçlıktan süresi, kaçınma davranışı ve hayatı kısıtlamasıyla ayrılır. Korku en az altı aydır sürüyor, sizi işten, okuldan ya da ilişkilerden uzaklaştırıyorsa bunun adını koymak için bir uzman değerlendirmesi gerekir.

Yetişkinlerde NICE kılavuzunun ilk önerdiği tedavi ilaç içermeyen, sosyal fobiye özgü bireysel bilişsel davranışçı terapidir. İlaç, kişinin tercihine ya da terapiye alınan yanıta göre hekimin değerlendirmesiyle plana eklenebilir. Hangi yolun size uyduğunu, tanıyı koyan hekim ve tedaviyi yürüten terapistle birlikte belirlersiniz.

Rehber, Özel Moodist Hastanesi editör ekibi tarafından NICE CG159 önerileri, Amerikan Psikiyatri Birliği, Türkiye Psikiyatri Derneği ve Dünya Sağlık Örgütü kaynakları esas alınarak hazırlandı.

Kaynakça

1. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Social anxiety disorder: recognition, assessment and treatment. Clinical guideline CG159, öneriler 1.2, 1.3 ve 1.6. Yayın 22 Mayıs 2013. https://www.nice.org.uk/guidance/cg159/chapter/Recommendations
2. American Psychiatric Association. What are Anxiety Disorders? DSM-5-TR tabanlı hasta bilgilendirmesi, 2026. https://www.psychiatry.org/patients-families/anxiety-disorders/what-are-anxiety-disorders
3. Türkiye Psikiyatri Derneği. Halka Yönelik Bilgiler, Sosyal Fobi. https://psikiyatri.org.tr/halka-yonelik/26/sosyal-fobi
4. World Health Organization. Anxiety disorders (bilgi notu), 2026. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/anxiety-disorders
5. Özel Moodist Hastanesi. Utangaçlık Nasıl Yenilir? https://moodisthastanesi.com/tr/utangaclik-nasil-yenilir/
6. Özel Moodist Hastanesi. Anksiyete Bozukluğu: Kaygı Ne Zaman Hastalık Olur? https://moodisthastanesi.com/tr/kaygi-ne-zaman-hastalik-olur/
7. Özel Moodist Hastanesi. Kaygıyı Alkolle Yatıştırmak. https://moodisthastanesi.com/tr/kaygiyi-alkolle-yatistirmak/
8. Özel Moodist Hastanesi. Psikoterapi Yöntemleri. https://moodisthastanesi.com/tr/tani-ve-tedavi-yontemleri/tedavi-yontemleri/psikoterapiler/
9. Özel Moodist Hastanesi. Fobik Bozukluklar. https://moodisthastanesi.com/tr/fobik-bozukluklar/
10. 112 Acil Çağrı Merkezi. https://www.112.gov.tr/

Önceki Yazı

Bağımlılık Tedavisinde Başarının Anahtarı: 12 Haftalık Kişiselleştirilmiş İyileştirme Programı

Read More

Sonraki Yazı

Elektronik sigara akciğerleri vuruyor: Organ ve sistemleri olumsuz etkiliyor

Read More